GIỚI THIỆU SÁCH
Cuốn tiểu thuyết lịch sử chương hồi đầu tiên ở Việt Nam

Nói đến tiểu thuyết lịch sử chương hồi Việt Nam, hầu như ai cũng biết đến "Hoàng Lê nhất thống chí" mà ít người biết đến cuốn đầu tiên - "Hoan Châu ký".

Hoàng Lê nhất thống chí, hay còn có tên khác là An Nam nhất thống chí, được nhiều người biết vì được đưa vào chương trình phổ thông trung học. Sách do Ngô gia văn phái soạn vào những năm đầu triều Nguyễn, sau khi vua Gia Long lên ngôi.

Trước đó, vào thời kỳ Trịnh Nguyễn phân tranh, tại Đàng trong, Bảng Trung hầu Nguyễn Khoa Chiêm đã biên soạn bộ truyện lịch sử chương hồi có tên Nam Triều công nghiệp diễn chí, hay còn gọi là Việt Nam khai quốc chí truyện, kể về chuyện từ chúa Nguyễn Hoàng vào khai phá vùng đất Thuận, Quảng, cho đến đời Chúa Nghĩa Nguyễn Phúc Tần. Bộ sách được hoàn thành khoảng năm 1719.

Như vậy, các nhà nghiên cứu Hán Nôm tạm xác định bộ truyện Hoan Châu ký, hay còn có tên là Thiên Nam liệt truyện, do tác giả Nguyễn Cảnh thị (tức người họ Nguyễn Cảnh), biên soạn vào khoảng niên hiệu Chính Hòa (1680 - 1705) đời Lê, là cuốn tiểu thuyết lịch sử chương hồi sớm nhất của nước ta.

Cuốn Hoan Châu ký vừa được NXB Thế giới xuất bản, theo bản dịch của dịch giả Nguyễn Thị Thảo, Giáo sư Trần Nghĩa khảo đính và giới thiệu.

Cuốn sách được làm theo dạng tiểu thuyết chương hồi, mở đầu mỗi hồi thường là một đôi câu đối, kết thúc mỗi tiết (phần nhỏ trong hồi) và mỗi hồi thường có câu chuyển tiếp kiểu "muốn biết sự việc thế nào, chờ xem hồi sau phân giải".

Tác giả cuốn sách hiện chưa được biết tên chính xác, là người thuộc dòng họ Nguyễn Cảnh. Đây là dòng họ lớn, vốn gốc ở Đông Triều, Quảng Ninh, di cư vào Nghệ An từ thời Hồ, có nhiều bậc tổ tiên đã tham gia cuộc trung hưng của nhà hậu Lê và có nhiều danh nhân như Tấn Quốc công Nguyễn Cảnh Hoan, Liên Quận công Nguyễn Cảnh Quế, Thư Quận công Nguyễn Cảnh Kiên, Thắng Quận công Nguyễn Cảnh Hà...

Dù là sách của một dòng họ kể về sự tích tổ tiên, nhưng dòng họ đó có nhiều nhân vật liên quan đến quốc sự, nên người soạn Hoan Châu ký đã nỗ lực để tác phẩm của mình thành một cuốn dã sử, một tập sử tư nhân bên cạnh chính sử. Do đó, ngoài tính chất là một bộ tiểu thuyết, một tập dã sử, Hoan Châu ký còn là một cuốn gia phổ, kể về tám thế hệ liên tiếp của dòng họ Nguyễn Cảnh, từ thủy tổ là Nguyễn Cảnh Lữ, đến thế hệ thứ tám là Nguyễn Cảnh Hà. Tên sách cũng cho biết nội dung bao hàm rất nhiều sự vật, nhân vật nổi bật của đất Hoan Châu (Nghệ An ngày nay) trong suốt một quá trình lịch sử.

Nội dung Hoan Châu ký mở đầu từ cuối thời nhà Hồ, khi quân Minh sang xâm lược nước ta, thủy tổ dòng họ Nguyễn Cảnh là Lữ chạy loạn vào Nghệ An. Đến khi nhà Mạc cướp ngôi nhà Lê, người thuộc đời thứ tư của dòng Nguyễn Cảnh là Nguyễn Cảnh Huy, cùng con là Hoan theo Nguyễn Kim phò vua Lê Trang Tông khởi cuộc trung hưng, lập nhiều chiến công, được phong đến tước quận công, cho đến khi công cuộc trung hưng hoàn toàn thắng lợi.

Lời bạt của sách viết: "Chuyện kể ra đây khởi từ năm Bính Tuất (1406) triều Nhuận Hồ, đến năm Mậu Ngọ (1678) thuộc niên hiệu Vĩnh Trị của bản triểu (đời vua Lê Hy Tông), cộng cả thảy 273 năm sự tích".

Nhân vật của Hoan Châu ký bao gồm hầu hết nhân vật lịch sử nước ta các thế kỷ XVI, XVII, gồm các vua Lê từ Trang Tông đến Hy Tông, các chúa Trịnh từ Trịnh Kiểm đến Trịnh Tráng, các vị tướng triều Lê như Nguyễn Kim, Nguyễn Cảnh Hoan, Nguyễn Hoàng, Phạm Công Tích, Hoàng Đình Ái, Trịnh Cối, Lê Cập Đệ. Bên phía nhà Mạc có các vua từ Mạc Đăng Dung đến Mạc Kính Vũ, các tướng như Lê Bá Ly, Nguyễn Kính, Nguyễn Quyện, Phạm Tử Nghi, Trạng nguyên Nguyễn Thuyến...

Hoan Châu ký ghi nhận đầy đủ các sự kiện quan trọng diễn ra trên đất Việt Nam thời bấy giờ. Văn chương của Hoan Châu ký khá gần gũi với độc giả thích đọc tiểu thuyết dã sử, khi tác giả đã sử dụng khá hợp lý những điển tích cổ Việt Nam, Trung Quốc. Tác phẩm đã có những đoạn đối thoại sinh động, hấp dẫn, nhưng chưa nhiều.

Theo phân tích của Giáo sư Trần Nghĩa, có nhiều sự kiện Hoan Châu ký chép đầy đủ, tỷ mỉ hơn chính sử, như sự kiện Trịnh Kiểm sai hàng tướng nhà Mạc là Lê Bá Ly cùng bọn Vũ Văn Mật tiến đánh Thăng Long năm 1551, danh sách những người đòi phế truất Trịnh Cối, cử Trịnh Tùng thay lĩnh binh quyền năm 1570, việc bắt vua Mạc Mậu Hợp tại chùa Mô Khuê ở Phượng Nhãn năm 1601...

Mặc dù có một số hạn chế như việc tiểu thuyết hóa khiến có chi tiết đã được hư cấu, nhưng Hoan Châu ký vẫn là một cuốn sách có giá trị về các mặt văn học, sử học và gia phổ học. Và khi chưa tìm được tiểu thuyết lịch sử chương hồi nào ra đời sớm hơn, thì cuốn sách vẫn được coi là sự khởi đầu của một loại hình tiểu thuyết mới của văn học Việt Nam sau giai đoạn tiểu thuyết truyền kỳ, trước khi tiểu thuyết chương hồi nước ta bắt đầu phát triền từ thế kỷ XVIII trở về sau, mà Hoàng Lê nhất thống chí là một đỉnh cao.

Lê Tiên Long
(new.zing.vn)

CÁC SÁCH KHÁC
“Mùa con sóng dữ” – nét cắt hùng tráng về cuộc sống
Hermann Hesse và những hành trình tuổi trẻ
"Làm bạn với bầu trời": Điển hình của văn chương đẹp
Nguyễn Hữu Cảnh từ danh tướng đến tôn thần
Cần có một cuộc đối thoại giữa con người và đô thị
Di cảo-hồi ký “Đoàn binh Tây Tiến” của nhà thơ Quang Dũng
“Nơi đầu sóng”- những câu chuyện đầy cảm xúc về biển đảo quê hương
Thế giới có thể kết thúc dịu dàng đến thế nào?
PGS.TS Nguyễn Hồng Vinh - Người truyền lửa đam mê chính luận cho các nhà báo
Màn kịch hay chưa hồi kết ( đọc Người tử tế, tập truyện ngắn của Vũ Đảm, NXB Hội Nhà Văn)
Giamilia - câu chuyện tình đẹp nhất thế giới
'Thời tái chế' - thời con người là nô lệ của đồ vật
Những trang văn giàu cảm hứng lịch sử
Ký ức một thời lửa đạn trong ‘Thơ trên những dặm dài’
Nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển ra mắt sách về bolero
Nhà biên kịch Đoàn Tuấn: “Tôi không thể sống thiếu người đã mất”
Nguyễn Hoàng Mai viết bên rìa thế giới
Tranh cãi về dục vọng quanh mô-típ những người đẹp say ngủ
Nguyễn Dậu- 'Mở hầm' ra 'sông Luộc'
“Năm tháng nhọc nhằn, năm tháng nhớ thương” của Ma Văn Kháng
Thứ bảy, ngày 21/09/2019
Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Tình yêu là trạng thái mà khi đó hạnh phúc của một người khác trở nên cực kỳ quan trọng đối với hạnh phúc của bạn.
Robert A Heinlein

Với những kẻ độc ác, mọi thứ đều là cái cớ.
Voltaire

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn