GIỚI THIỆU SÁCH
Truyện ngắn Trần Trường Khánh: Bức tranh riêng biệt

Tập truyện này không chỉ mở ra cánh cửa nhận thức về một xứ sở lắm trầm luân, mà còn đem lại kinh nghiệm mỹ cảm về sức lôi cuốn của nghệ thuật ngôn từ.

Trong lời nói đầu viết cho bản dịch tiếng Việt "Tuyển tập truyện ngắn Trần Trường Khánh" (NXB Văn hóa - Văn nghệ, tháng 11-2019), tác giả chân thành bày tỏ ước vọng "đi tìm tri âm ở phương trời văn học khác". Tôi quen thuộc với văn học Trung Quốc nhưng có phần xa lạ với văn học trên lãnh thổ Đài Loan đầy sóng gió, lại càng chưa biết gì nhiều về tác phẩm của những nhà văn trên đảo Kim Môn có số phận gian nan khôn xiết nên thấy mình may mắn được thưởng thức tác phẩm này như thưởng thức "một hiện tượng, một bức tranh riêng biệt" (Hoàng Khắc Toàn) vừa lạ lẫm vừa gần gũi để có thể ký thác vào đó một chút tâm trạng mình.

Cảm hứng phê phán, đả kích

Dù thời nào, xứ nào thì nạn nhân trực tiếp của độc tài, quân phiệt cũng là những người dân lành vô tội. Những oan khiên vô cớ rơi xuống đầu người thợ hồ như A Thuận ("Xe khách công cộng nhân dân"). Những thân phận phụ nữ trôi dạt như Vương Mỹ Lệ, Hoàng Ngọc Tiêu trở thành món hàng chuyền tay bao kẻ võ biền thô bạo ("Tạm biệt đảo Hải Nam", "Tướng quân và Gạo Bồng Lai"). Những góa phụ trung hậu như chị Thiêm Đinh bị viên chức địa phương bắt nạt, quấy rối và làm nhục ("Tôn Rỗ").

Truyện "Tạm biệt đảo Hải Nam" dẫn ta đi qua những di tích và thắng cảnh thu hút tầm mắt mà không che giấu được vết thương trên cơ thể xã hội và cơ thể người phụ nữ chìm sâu trong bi kịch của nghề tiếp viên. Qua Vương Mỹ Lệ, độc giả Việt Nam bắt gặp hình ảnh hiện đại của Thúy Kiều ("Đoạn trường tân thanh", Nguyễn Du), Tuyết ("Đời mưa gió", Khái Hưng và Nhất Linh), Huyền ("Làm đĩ", Vũ Trọng Phụng)... trong một xã hội tự xưng là văn minh. Mô-típ "gặp lại cố nhân" được Trần Trường Khánh thể hiện tự nhiên, chân thực, để lại dư vị đắng cay mà không rơi vào một happy-ending giả tạo.

Theo thiển ý, truyện ngắn hay nhất trong tập này là "Tướng quân và Gạo Bồng Lai". Mặc dù tác giả cẩn trọng rào đón rằng trong quân đội Quốc Dân Đảng có "hàng chục ngôi sao sáng lấp lánh với tên gọi tướng quân", độc giả không tránh khỏi đặt câu hỏi rằng cái guồng máy thối nát nào đã sản sinh ra một Ngưu tướng quân đốn mạt như vậy?

Cảm hứng phê phán, đả kích trong tác phẩm Trần Trường Khánh không dừng lại đó. Đọc truyện "Xe khách công cộng nhân dân", tôi liên tưởng đến tác phẩm của Franz Kafka, Aziz Nesin, Slawomir Mrozek... với những con người thuần phác, vô tội bị chụp mũ, bức cung, tra tấn một cách oan khuất chỉ vì một lý do vớ vẩn, tuy về sau có được minh oan, trả lại danh dự thì tâm hồn cũng đã tổn thương nghiêm trọng mà không thể oán trời trách người được nữa, đành tự an ủi mình "đã không may sinh nhầm thời đại".

Thế đó, những thiên truyện hiện thực của Trần Trường Khánh cho thấy bạo lực và sự vô đạo có thể bóp nghẹt cuộc sống của một vùng đất như thế nào. Nhân vật Trần, vốn là một nhà văn, từng thốt lên cay đắng: "Con người thật hiểm ác. Chẳng phải các người luôn mồm nói rằng phải cải cách cái xã hội bất lương này, phải kiến lập một xã hội hoàn hảo tốt đẹp nhưng tại sao không cách nào xóa bỏ được ánh mắt của lợi danh và quyền lực?".

Khát vọng về nhân tính, tình yêu và cái đẹp

Nhưng nghĩa vụ của một nhà văn, dù không thiếu khiêm tốn, đòi hỏi ông ta không được thỏa hiệp với nỗi sợ hãi và lòng yếm thế, nhất là khi ngòi bút được truyền cho sức mạnh tinh thần và những đức tính tốt đẹp mà những người dân giàu lương tri ở Kim Môn, tuy có lúc phải "ngậm miệng làm ngơ, mũ ni che tai" trước cường quyền để "tránh chuốc họa vào thân", cuối cùng không để cho ai tước đoạt. Ở bên kia và bên đây, con người chân chính đều tin vào lẽ phải và điều thiện, tin rằng "ở hiền gặp lành", "ác giả ác báo", như tục ngữ lưu truyền. Dù đã rơi vào hầm lửa của một xã hội đầy cạm bẫy, người "thần nữ" vẫn không thôi nuôi khát vọng về nhân tính, tình yêu và cái đẹp: "Khi em đã rửa sạch đôi tay đầy bùn tanh, em sẽ rửa sạch những vết nhơ trong lòng em bằng chính đôi tay của mình; em muốn khi em trao cho anh, em là người trong sạch và hoàn mỹ, dù em đang ở chân trời góc biển nào đó...".

Những người như chị Thiêm Đinh, Xuân Đào, Võng Yêu Tử đều coi trọng đạo lý dân gian, phong hóa làng quê và phẩm giá của người phụ nữ. Đó là sức mạnh khiến Thiêm Đinh trụ vững mà Tôn Rỗ dù mưu ma chước quỷ cũng không làm cho gục ngã. Đó là lẽ sống tự lập và tự trọng khiến Võng Yêu Tử không oán trách số phận, thà lấy sức mình nuôi con, nuôi mẹ chứ không làm kẻ phụ tùy của người chồng gàn dở. Đó là phản ứng thật đáng trách nhưng cũng thật đáng thương của Xuân Đào, người đàn bà đầy chất sinh thực khí, đã chọn cái chết để rửa nỗi nhục của mình. Những người phụ nữ đó sản sinh từ thổ nhưỡng, khí hậu Kim Môn, đồng thời cũng là hình ảnh người phụ nữ Á Đông trọng nhân cách, mà trên đất nước Việt Nam thời nào cũng có.

Tác phẩm của Trần Trường Khánh cho thấy văn học ở một địa phương có thể vươn ra khỏi các bức tường để tìm thấy sự đồng cảm của người đọc qua sự hiệp thông với chủ nghĩa nhân đạo. 

Đem lại kinh nghiệm mỹ cảm

Trân trọng cảm ơn tác giả và giáo sư Trần Ích Nguyên đã bắc cầu cho tác phẩm này đến với bạn đọc Việt Nam qua bản Việt ngữ do các dịch giả ở Trường ĐH KHXH-NV TP HCM và ĐH Sư phạm TP HCM thực hiện. Đối với tôi, tập truyện này không chỉ mở ra cánh cửa nhận thức về một xứ sở lắm trầm luân, mà còn đem lại kinh nghiệm mỹ cảm về sức lôi cuốn của nghệ thuật ngôn từ, như cách nói của Chu Quang Tiềm, nhà mỹ học hiện đại Trung Hoa được tiếp nhận ở cả Đài Loan và Việt Nam.

Huỳnh Như Phương
(nld.com.vn)

CÁC SÁCH KHÁC
Những đứa trẻ nghèo “Trên Đồi Đất Đỏ”
Theo dấu chân hoa để có giấc mơ xanh
Tìm về hương xưa vị cũ nơi quê nhà
Nguyễn Nguyên Phước ghi dấu qua "Một chuyến đi"
Những dòng sông và phận con người
"Được học" - Cô gái nhỏ và cuộc đời lớn
Nhà thơ Trần Lê Khánh: Mộng mơ giữa hai bờ hư thực
Sự độc đáo của “Chuyện tình Khau Vai“
Trần Thị Ngọc Mai và...Giọt thời gian
Trương Tuyết Mai - Người đàn bà không tuổi
Cơn gió yêu thương gọi ta về...
Nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển ra mắt "Phượng ca" - miền ký ức từ những câu chuyện thuở ấu thơ
Phùng Hiệu thấu cảm giới cần lao
Câu chuyện của một tù nhân giành giải văn học bậc nhất nước Pháp
Biến thể - kiệt tác văn chương vượt thời gian
Nhà văn Ma Văn Kháng ra mắt tập truyện ngắn “Người khách kỳ dị”
Câu chuyện lạc quan của những người cô đơn trong thành phố
Thế giới phụ nữ dịu dàng trong “Con chim nhỏ gắp cọng rơm vàng”
Sách về hai tượng đài âm nhạc của Việt Nam và thế giới
"Người xa lạ"- Kiệt tác đầu tay của Albert Camus
Chủ Nhật, ngày 15/12/2019
Hãy mơ như thể bạn sẽ sống mãi và hãy sống như thể bạn sẽ chết hôm nay.
James Dean

Hướng ngược gió, càng hợp để bay, tôi không sợ ngàn vạn người ngăn cản, chỉ sợ chính bản thân mình đầu hàng.
Khuyết danh

Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn