GIỚI THIỆU SÁCH
Từ cuộc trở về của “Miền thơ ấu”

Giữa lúc nền văn học đang thiếu vắng những tác phẩm đẹp, lành mạnh, giàu nguồn dinh dưỡng tinh thần cho tuổi thơ hôm nay, thì sự xuất hiện trở lại của cuốn sách gối đầu giường tuổi nhỏ nhiều thế hệ như Miền thơ ấu của Vũ Thư Hiên có một ý nghĩa đặc biệt.

Miền thơ ấu của Vũ Thư Hiên đã từng được trao giải A Văn học Thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam năm 1988. Năm đó, chính nhà văn Tô Hoài, tác giả Dế mèn phiêu lưu ký đã đề nghị vinh danh tác giả Vũ Thư Hiên với tác phẩm mà ông coi là viên ngọc sáng của văn học thiếu nhi.

Tác phẩm được NXB Văn nghệ TP.HCM in năm 1988, sau đó được NXB Kim Đồng tái bản vào năm 1994.

Bỏ qua những chi tiết có bề li kỳ về hoàn cảnh ra đời của cuốn sách mà những người quan tâm đến thân thế tác giả hẳn biết, đây là một tác phẩm văn học thuần túy, giàu mỹ cảm, một câu chuyện tuổi thơ lay động lòng người.

Nhân vật chính là cậu bé Thư, 7 tuổi, đang sống êm ấm cùng cha mẹ ở Hà Nội vào khoảng giữa thập niên 1940, nhưng vì một biến cố đặc biệt – cha cậu tham gia kháng chiến bị giặc bắt giam – cậu được đưa về quê nội để nương náu qua những ngày tháng khó khăn.

Một làng quê bùn lầy nước đọng ở vùng chiêm trũng Bắc bộ, một xứ đạo Công giáo thuần thành hiện ra chi tiết trên từng trang văn, lạ lùng, cuốn hút. Ở đó, những bà cô ruột của cậu bé mỗi người mỗi tính cách được xây dựng theo lối đặc tả tâm lý vừa đi đến tính điển hình hóa, vừa là dồn nén của nhiều mâu thuẫn từ bối cảnh sống: người này cay nghiệt, gia trưởng lại bao dung, người kia bé mọn, đầy mặc cảm nhưng lại đầy toan tính… Không gian sống chật hẹp, tinh thần sống cam chịu, khó nghèo vật chất mà giàu ân tình của từng con người – những điều ấy giấu khuất sau lũy tre làng như thành quách cô lập, bên lề “cuộc gió bụi” vần xoay được Vũ Thư Hiên trải lên từng trang viết chắt chiu, sống động.

Trong tác phẩm đậm sắc thái hồi ức này, chân dung những người nông dân chân chất, dù lắm khi có vài đối đãi tưởng nghiệt ngã, tủn mủn, nhưng sau mỗi tương quan thường nhật ấy vẫn thấy lấp lánh thơ ngây, hồn nhiên và nhân hậu. Đó là phẩm cách của cộng đồng thuần nhất, khi người ta có đức tin để bám víu, cứu rỗi và để uốn nắn những hành xử trong đời.

Cậu bé Thư dần quen với cuộc sống với làng quê, bắt cá, tập bơi (bằng cách cho chuồn chuồn cắn rốn), lén lút gấy gạo cho người nghèo và đâu đó cuối cuốn sách là trải nghiệm nạn đói lấy mất đi những người thân thương… Một làng quê tưởng chừng nằm bên lề của mọi biến động, nhưng dần dần, câu chuyện lịch sử đất nước len vào trong những mẫu đối thoại hiu hắt ở phiên chợ nghèo hay trên đường đến nhà thờ buổi tù tù sáng. Đã có màu thời cuộc, khi dân trong làng hỏi nhau về việc đi kháng chiến, về cái đói sẽ đe dọa đời sống, về chính cả niềm tin cô đọng trong không gian xứ đạo đang quy định mọi nguyên tắc ứng xử thường nhật…

Vũ Thư Hiên chọn một lối văn trần thuật chân thật, giản dị, gần như chớp bắt lại những quặng chất lấp lánh từ hoài niệm tuổi thơ tươi đẹp của chính mình. Nhờ đó, không gian làng quê của ông cũng là không gian làng quê của mỗi người, những bà cô của cậu bé Thư cũng mang dáng dấp điển hình như ta đã gặp đâu đó trong gia đình, người thân yêu ruột thịt mình và cái nhân quần thu nhỏ mà trong trẻo nơi miền quê mà cậu bé bảy tuổi trong sách chìm đắm cũng giao thoa với vùng trời tuổi thơ của mỗi độc giả.

Những gắn bó chân thành dung  dị với miền quê thơ ấu của mỗi người cũng là bài học nhân văn đầu tiên trong cuộc đời,  nuôi dưỡng thứ mỹ cảm thuần khiết, kiến tạo nơi mỗi người mối dây bền vững của tình yêu quê hương, đất nước.

“Hãy trở nên như trẻ thơ, vì nước Thiên đàng là của chúng”, lời nói của Đức Jesus được Vũ Thư Hiên nhắc lại trong lời nói đầu cho bản in lần này có thể xem là một đề từ ý nghĩa cho tác phẩm thuần túy văn chương này.

“Tôi bao giờ cũng nhớ về tuổi thơ của mình với tất cả niềm thương yêu dịu dàng, bởi vì tuổi thơ của ai cũng vậy, nó chứa đựng những tình cảm đẹp nhất mà cuộc đời có thể cho ta, khi nắng bao giờ cũng lấp lánh và gió bao giờ cũng ngát hương. Nơi miền đất tuổi thơ, mỗi đám mây bay ngang cũng gợi ta hình dung ra những xứ sở xa xôi từ đó nó bay đến, mặt trăng rằm nào cũng bắt ta phải ngắm nhìn để tìm ra bóng cây đa với chú Cuội cổ tích, thậm chí một con chuồn chuồn ngô cũng có phép màu làm cho ta biết bơi”, tác giả viết trong lời nói đầu của phiên bản ấn hành lần này dẫn vào tác phẩm đã có sức lay động lạ lùng.

Trong khi chúng ta vẫn tốn rất nhiều giấy mực để tranh cãi, loay hoay với câu hỏi phải chăng nền văn học ở thời điểm này thiếu vắng tác phẩm đẹp dành cho thiếu nhi; làm cách nào để nuôi dưỡng tâm hồn trẻ thơ Việt Nam hôm nay được thiện hơn, mỹ hơn, tinh tế và chân thành hơn hầu có thể đề kháng trước những hệ lụy nảy sinh từ sự phát triển thiếu kiểm soát? Thì sự chọn lọc để cho xuất hiện trở lại của những trang văn đẹp khơi gợi lòng nhân ái, tình tự quê hương, nâng niu vẻ đẹp tâm hồn sẽ âm thầm hóa giải những câu hỏi ấy từ chính nội tại của thực tế đời sống văn hóa.

Về phương diện văn học, sự xuất hiện trở lại của Miền thơ ấu trong thời điểm này cho thấy, đã đến lúc cần nhìn nhận giá trị tác phẩm như là một chỉnh thể độc lập, một thế giới tự trị, tự trị đôi khi với chính cả đời sống của tác giả viết ra nó. Khi đả thông được điều đó, di sản văn chương Việt Nam sẽ giàu có hơn. Những viên ngọc quý như Miền thơ ấu sẽ không còn bị phủ bụi bởi thời gian và những định kiến ngoại vi văn chương.

Miền thơ ấu của Vũ Thư Hiên, do Phanbook & NXB Đà Nẵng ấn hành, 2018.

Nguyễn Tường
(nguoidothi.net.vn)

CÁC SÁCH KHÁC
Tập ca khúc nồng ấm ân tình thời Covid - Văn Thu Bích
Qua miền tháp cổ
Trường ca, những cảm hứng lớn về lịch sử, đất nước, quê hương
Phía “Thiên nga bay đi”
Đậm một tâm hồn thi sĩ
Đau đáu một miền quê
Người đàn bà lặng lẽ làm thơ
Nắng gió nỗi đời trong thơ Lê Thiếu Nhơn
Ra mắt tập hồi ký “Xanh mãi một dòng sông” của Võ Xuân Mỹ - Nguyễn Thị Phú
Nhà văn Ma Văn Kháng trăn trở với "Cõi nhân gian" (*)
Sống động chân dung người lính trong văn Đới Xuân Việt
"Xa cội": Sức mạnh tình thâm
Tổ chức buổi giới thiệu tác phẩm “Ký ức thành phố tiếng còi tàu” của Trần Trung Sáng
"Những cảnh đời tỉnh lẻ": Tự họa của một thiên tài
Những con sóng thi ca
Thấm thía tấm chân tình của Trương Tuyết Mai
Thêm một tiếng nói khẳng định chủ quyền biển, đảo Việt Nam
Rượu và thời gian trong thơ Nguyên Lâm Huệ - Phan Trang Hy
Thức đêm cùng đàn bà qua tập thơ “Lục bát” - Nguyễn Thị Thu Thủy
Namaskar! Xin chào Ấn Độ
Thứ bảy, ngày 08/08/2020
Yêu thương và được yêu thương là một khúc nhạc thâm trầm, nghe mãi mà không biết chán.
De Stael

Hãy tha thứ cho những người đã làm bạn bị tổn thương.
Les Brown

Người có tài thấy được điểm mấu chốt, và coi tất cả những thứ khác là dư thừa.
Thomas Carlyle

Hành động có thể không mang tới hạnh phúc, nhưng không có hạnh phúc nào lại thiếu hành động.
William James

Trên đời này chỉ có một thứ mà bất cứ ai cũng không cướp đi được, đó chính là trí tuệ.
Khuyết danh

Người nào dám lãng phí một giờ đồng hồ hãy còn chưa phát hiện ra giá trị của cuộc sống.
Charles Darwin

Sự hào phóng thật sự đối với tương lai là việc đem cho tất cả trong hiện tại.
Albert Camus

Hãy mơ như thể bạn sẽ sống mãi và hãy sống như thể bạn sẽ chết hôm nay.
James Dean

Hướng ngược gió, càng hợp để bay, tôi không sợ ngàn vạn người ngăn cản, chỉ sợ chính bản thân mình đầu hàng.
Khuyết danh

Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0236-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn
- Chịu trách nhiệm nội dung: Phó chủ tịch Nguyễn Nho Khiêm
- Giấy phép số: 479/GP-STTTT của Sở Thông tin và Truyền thông cấp ngày 22/05/2020