GƯƠNG MẶT VĂN NGHỆ SĨ
Bùi Giáng - Giấc mơ cố quận: Một kiếp lưu đày

Em thành Mẹ của giang san/ Em là thần nữ đoạn trường chở che.
Không phải tự nhiên mà những nhan đề các tập thơ của Bùi Giáng đều mang theo hình ảnh của núi rừng Quảng Nam như: "Mưa nguồn", "Lá hoa cồn", "Ngàn thu rớt hột", "Màu hoa trên ngàn"... Đặt nhan đề cho các tập thơ như vậy có nghĩa là ông dù đang ở nơi nào hay rong chơi đâu đó vẫn nhớ về cố quận. Đọc thơ của Bùi Giáng, người ta thấy 2 từ "cố quận" xuất hiện nhiều lần. Bùi Giáng làm thơ là để thỏa giấc mơ về cố quận.


Nhưng tại sao Bùi Giáng lại nhắc nhiều đến cố quận? Ấy là vì từ lúc ra đi, ông đi biền biệt, không trở về quê nhà yêu dấu nữa. Ông tự lưu đày mình, có lẽ chịu ảnh hưởng sâu đậm từ tác phẩm "L’exil et le royaume" (Lưu đày và quê nhà) của Albert Camus.

Ông ở miền Nam nhớ quê nhà tha thiết nhưng không muốn trở về, không dám trở về; chỉ trở về một lần duy nhất sau ngày giải phóng. Bởi vì ông muốn tránh nỗi đau tình khi nhớ về người vợ trẻ ngày xưa. Ông không dám động chạm đến nỗi đau nội tại trong chính trái tim của mình.

Cũng như bao lứa đôi khác, Bùi Giáng đã từng có những ngày tháng hạnh phúc bên người vợ trẻ trung, xinh đẹp, nết na. Họ lấy nhau khi còn quá trẻ. Ông Bùi Luân - em ruột Bùi Giáng - nhớ lại: "Nhưng chỉ một thời gian ngắn sau ngày cưới, người vợ trẻ đã phải lặn lội từ cái thung lũng ngoạn mục nhất đó, xuôi sông Thu Bồn êm đềm với ngàn dâu xanh ngát về nhà bố mẹ chồng ở Thanh Châu cách hàng mấy chục cây số.

Trên chiếc đò bé nhỏ, chàng trai nói với người vợ trẻ:

- Nếu em không đổi ý quay về, không bỏ qua chuyện cũ thì tôi sẽ… nhảy ra khỏi đò!

Khách xuôi đò tưởng người con trai đùa dọa người vợ mảnh dẻ. Để nguyên quần áo, ngay lập tức anh đem mình gieo xuống giữa dòng sông Thu. Và bơi theo đò. Để rồi thả trôi theo dòng nước hết chỗ mấy chục cây số đó, tới tận bến nhà".

Bùi Giáng yêu vợ mình nhưng những rắc rối nho nhỏ như vậy lại khiến một người đàn ông lãng mạn và liều mạng như ông muốn... bỏ nhà đi chơi. Thế nhưng, tình yêu của ông dành cho người vợ khổ ở quê nhà thì rất đỗi mặn mà, vô cùng tha thiết.

Mình ơi, tôi gọi bằng nhà.

Nhà ơi, tôi gọi mình là nhà tôi.

Mười năm sau cái chết của người vợ trẻ, ông phục hiện những hình ảnh yêu dấu xưa. Đó là những dấu tích của người vợ để lại khiến bài thơ nhớ vợ có một không khí rất đỗi bi ai, tràn đầy hoài cảm:

Em chết bên bờ lúa.

Để lại trên lối mòn.

Một dấu chân bước của

Một bàn chân bé con!

Anh qua trời cao nguyên

Nhìn mây buồn bữa nọ.

Gió cuồng mưa khóc điên.

Trăng cuồng khuya trốn gió.

Mười năm sau xuống ruộng

Đếm lại lúa bờ liền.

Máu trong mình mòn ruỗng.

Xương trong mình rả riêng.

Anh đi về đô hội,

Ngắm phố thị mơ màng.

Anh vùi thân trong tội lỗi.

Chợt đêm nào, gió bờ nọ bay sang.

An táng vợ xong, Bùi Giáng bỏ cố quận ra đi. Ra đi nhưng ông vẫn nhớ cố quận, nhớ đến não nùng. Ta hình dung sự mâu thuẫn đó đã thật sự giằng xé một cách khốc liệt trái tim Bùi Giáng.

Ông gọi bà với nhiều tên khác nhau. Đầu tiên, bà được gọi là "gái trần gian". Có thể nói toàn bộ tâm trạng của Bùi Giáng trong "Mưa nguồn", "Lá hoa cồn", "Ngàn thu rớt hột", "Màu hoa trên ngàn" là nỗi đau tình dành cho gái trần gian thân yêu.

Đùa với Tuyết, giỡn với Vân.

Một mình nhớ mãi gái trần gian xa.

Sương buổi sớm, nắng chiều tà.

Trăm năm hồng lệ có là bao nhiêu?

Ông còn gọi bà là "em mọi nhỏ". Bùi Giáng giải thích khái niệm "mọi" trong thơ mình. Bà là con người trong sáng, tinh khiết như giọt sương mùa xuân, giọt sương ban đầu khai sáng tình yêu lứa đôi trong lòng ông:

Mọi em là mọi sương xuân,

Ban sơ núi đỏ chào mừng non xanh.

Thơ ông viết cho "em mọi nhỏ" tràn đầy nỗi thương xót và tình yêu dấu:

Rồi rốt cuộc, em vui cười như thể,

Những tình yêu thương nhớ đã phục hồi.

Tờ giấy mỏng anh tô bồi hồng lệ

Gởi cho em tình mộng đất xa trời.

Giờ ly biệt, ta xin em đừng khóc.

Nào phải không? Lệ chảy có vui gì?

Trang phượng mở giữa nguồn em hãy đọc.

Nước xuôi dòng, ngàn thu hận ra đi.

Mỗi khi Bùi Giáng nhắc đến cố quận là ông nhớ đến người vợ thân yêu. Ông phong tặng người vợ của mình lên thành mẹ của giang san:

Em thành mẹ của giang san,

Em là thần nữ đoạn trường chở che.

 

Từ một con người cụ thể, mảnh mai, bà qua đời và vụt trở thành hình tượng cao quý nhất trong lòng ông, trong thơ ông:

Em thuyền quyên ban mưa móc xum xuê.

Em rắc gieo khắp xứ sở bốn bề.

Suốt địa hạt tình quê hương ba ngõ.

Anh quỳ xuống gọi em: Em mọi nhỏ.

Ở lại giữa quê nhà, có được những tháng ngày lang thang giữ dê đọc sách là một hạnh phúc. Thế nhưng, hình ảnh của "em mọi nhỏ" hiện ra khắp nơi; Bùi Giáng phải hứng chịu nỗi đau tình khôn tả. Chính vì vậy, ông chọn sự ra đi:

Sẽ đi cùng bước chân mùa.

Bóng vang sầu cũ tháp chùa rộng thênh.

Hào hoa bỏ lại bên mình.

Lá thiên thu đẹp làm thinh bên đường.

Song, ra đi không phải là quên được. Cái vang bóng về cố quận, về hình tượng người vợ cứ còn mãi đó trong lòng ông. Tập "Mưa nguồn" thể hiện gần như trọn vẹn tài hoa thi ca của Bùi Giáng - lúc này mới ngoài ba mươi tuổi. Thơ ông thật tuyệt vời; thi ảnh lung linh, thi tứ tràn trề niềm cảm xúc, dịu dàng và lãng mạn bay bổng:

Em về mấy thế kỷ sau,

Nhìn trăng có nhớ nguyên màu ấy không?

Ta đi, gởi lại đôi dòng,

Lá rơi có dội vào trong sương mù?

Lắm khi ở phương xa, ông nhớ cố quận. Đời ông, sau cái chết của bà, trở thành điêu linh thật.

Bờ mây trắng dựng cuối trời bóng dáng,

Của ban sơ hoài vọng giữa nhân gian.

Lòng vạn vật mơ màng chiều qua sáng.

Em về nhanh cho mây trắng buông màn...

Đời xiêu đổ, nguồn xưa anh trở lại.

Giữa hư vô, em giữ nhé, ngần này.


Vũ Đức Sao Biển
(nld.com.vn)

CÁC TIN KHÁC
Nhà văn Nguyễn Hiếu: Đầy ắp đam mê cho sân khấu (16-09-2019)
Họa sĩ Bửu Chỉ - Đi tìm ý nghĩa thời gian của người (09-09-2019)
Nhà thơ Bế Kiến Quốc: Hãy nhìn anh như một dòng sông luôn luôn chảy/ luôn luôn đi tới (03-09-2019)
NSND Doãn Châu: Sống là không ngừng hy vọng (27-08-2019)
70 năm Ngày sinh nhạc sĩ An Thuyên: Người mang hồn quê vào ca khúc (16-08-2019)
Nhà thơ Phan Vũ: Gã đầu trần thơ thẩn đường mưa… (12-08-2019)
Danh nhân Đào Tấn: Một đời không ít thăng trầm... (05-08-2019)
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Mỹ Dũng và biển trong chúng ta (29-07-2019)
Nhà văn Khuất Quang Thụy: Sống mới khó làm sao! (22-07-2019)
Trần Tiến - kẻ lãng du của làng nhạc Việt (15-07-2019)
Đọc thơ Bùi Giáng, bước chân vào cõi hư vô (08-07-2019)
Nhạc sĩ Vũ Thành An: Sống là cho đi (02-07-2019)
NSND Lệ Ngọc: Dành trọn tình yêu với sân khấu kịch (24-06-2019)
Nhà thơ Vương Cường: Dấu chân không có trên lối mòn (17-06-2019)
Nguyễn Tuân - Sự kết tinh văn hóa Đông Tây, kim cổ (11-06-2019)
Nhà thơ Bế Kiến Quốc: Đa tài và cũng... đa tình (26-05-2019)
Đỉnh cao văn học trinh thám Tây Ban Nha (20-05-2019)
Họa sĩ Hồ Đình Nam Kha: Đam mê sáng tạo tranh lụa - Huỳnh Thạch Hà (13-05-2019)
Chu Văn Sơn - Người lụy ... đẹp (06-05-2019)
"Ông hoàng nhạc tình" Từ Công Phụng: Những cung bậc tình yêu nhân từ (02-05-2019)
Thứ ba, ngày 17/09/2019
Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Tình yêu là trạng thái mà khi đó hạnh phúc của một người khác trở nên cực kỳ quan trọng đối với hạnh phúc của bạn.
Robert A Heinlein

Với những kẻ độc ác, mọi thứ đều là cái cớ.
Voltaire

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn