SÁNG TÁC
Ghi nhận từ một cuộc thi phương án kiến trúc - Bùi Văn Tiếng
Trong nỗ lực cụ thể hóa quan điểm “Văn hóa phải được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội” nêu trong Nghị quyết Hội nghị lần thứ 9 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (khóa XI), lãnh đạo thành phố Đà Nẵng đã quyết định di dời Bảo tàng Đà Nẵng từ trong Thành Điện Hải ra khu vực các tòa nhà số 42 và số 44 đường Bạch Đằng và tòa nhà số 31 đường Trần Phú. 

Thiết kế bảo tàng hiện đại ngay trên địa điểm có một “bảo tàng ngoài trời” như tòa nhà số 42 đường Bạch Đằng là một việc làm không hề đơn giản, vì thế từ cuối tháng 2 năm 2019, lãnh đạo thành phố đã chủ trương tổ chức cuộc thi tuyển phương án kiến trúc công trình cải tạo, nâng cấp các cơ sở số 42 và số 44 đường Bạch Đằng và số 31 đường Trần Phú để làm Bảo tàng Đà Nẵng. Cuộc thi thu hút được sự quan tâm của nhiều kiến trúc sư trong và ngoài nước, và qua sơ tuyển đã có bảy phương án có chất lượng được chọn để báo cáo vào chiều ngày mồng 8 tháng 6 vừa qua trước Hội đồng thi tuyển do Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Đặng Việt Dũng làm chủ tịch Hội đồng. Ban tổ chức cuộc thi sẽ công bố kết quả chấm chọn và tổ chức trao giải trong thời gian tới. Với tư cách người đại diện cho giới sử học thành phố tham gia Hội đồng thi tuyển, tôi có mấy thu hoạch cá nhân từ cuộc thi rất hấp dẫn và kịp thời này.  

Hầu hết các tác giả có phương án dự thi đều cho rằng cái khó của trường hợp thiết kế kiến trúc ở đây là phải đảm bảo một cách hợp lý yếu tố bảo tồn - tránh tình trạng giữ nguyên cái cần phá dỡ và nguy hại hơn là phá dỡ cái cần giữ nguyên. Đó cũng là đòi hỏi hàng đầu của lãnh đạo và Nhân dân thành phố, cũng là tiêu chí chấm chọn số một của các thành viên Hội đồng thi tuyển. Là người nghiên cứu lịch sử, tôi rất quan tâm đến vấn đề bảo tồn di sản trong cả bảy phương án - nói bảo tồn di sản là bởi không phải cái gì được giữ lại đều mang ý nghĩa bảo tồn. Chẳng hạn việc nhiều phương án dự thi đã giữ lại hội trường mới xây mấy năm nay của Hội đồng nhân dân thành phố ở giai đoạn một - hoặc ở cả hai giai đoạn như yêu cầu của ban tổ chức cuộc thi, chủ yếu là vì mục đích kinh tế/tiết kiệm ngân sách và do có thể tận dụng được công năng của hạng mục này, chứ không phải xuất phát từ yêu cầu bảo tồn di sản. Trong những hạng mục được giữ lại vì yêu cầu bảo tồn di sản, có một số phương án thiết kế đã giữ nguyên, bảo tồn hình thức kiến trúc bên ngoài của cả ba tòa nhà số 42 đường Bạch Đằng, số 44 đường Bạch Đằng và số 31 đường Trần Phú; trong khi một số phương án thiết kế khác thì chỉ giữ nguyên, bảo tồn hình thức kiến trúc bên ngoài của hai tòa nhà số 42 đường Bạch Đằng, số 44 đường Bạch Đằng và chủ trương hạ giải toàn bộ hay  một phần tòa nhà nhà số 31 đường Trần Phú. 

Tuy nhiên từ góc nhìn của những người làm sử, theo tôi chỉ giữ nguyên, bảo tồn hình thức kiến trúc bên ngoài của hai tòa nhà số 44 đường Bạch Đằng và số 31 đường Trần Phú không có vấn đề gì đáng bàn, nhưng đối với tòa nhà số 42 đường Bạch Đằng thì vấn đề không đơn giản. Hai tòa nhà số 44 đường Bạch Đằng và số 31 đường Trần Phú có thể được cải tạo bên trong cho phù hợp với yêu cầu của chức năng bảo tàng, còn tòa nhà 42 đường Bạch Đằng thì hai khối nhà bên trái và bên phải cũng có thể làm vậy, riêng khối nhà ba tầng chính giữa - tức là Tòa Đốc lý cũ được xây dựng từ cuối thập niên 90 của thế kỷ XIX, phải được giữ lại nguyên trạng kiến trúc cả ngoài lẫn trong. Nếu nói bản thân tòa nhà 42 đường Bạch Đằng cũng chính là “bảo tàng ngoài trời” thì đó là nói về khối nhà ba tầng chính giữa biểu tượng cho quyền lực quản lý nhà nước của thành phố bên sông Hàn. Hai lần lá cờ cách mạng tung bay cũng là ở trên nóc khối nhà lịch sử ấy. Đáng tiếc là cả bảy phương án dự thi - kể cả một số phương án được Hội đồng thi tuyển đánh giá cao - chưa có phương án nào thể hiện được yêu cầu nhạy cảm này. Không nên lấy cớ tận dụng diện tích trưng bày để cải tạo bên trong khối nhà ba tầng chính giữa, nơi được xem là “bảo tàng ngoài trời” - trung tâm quyền lực của Đà Nẵng hơn một thế kỷ. Đây không chỉ là di sản kiến trúc, đây chủ yếu là di sản lịch sử cần phải được bảo vệ nguyên vẹn/toàn khối.

*

Ngồi nghe tác giả từng phương án dự thi trình bày ý tưởng sáng tạo của mình, các thành viên Hội đồng thi tuyển rất ấn tượng với câu nói kết thúc phần trình bày của tác giả phương án lấy dòng sông và con thuyền làm ý tưởng chính trong thiết kế: “Bảo tàng thành phố Đà Nẵng không chỉ là nơi lưu giữ các giá trị lịch sử mà còn là không gian mới để kết nối mọi người và cảm nhận các giá trị của cuộc sống hôm nay mà thành phố đem lại cho mọi người”. Chính vì vậy mà các thành viên Hội đồng thi tuyển trân trọng với những hạng mục tân tạo trong các phương án dự thi - kể cả một số hạng mục rất chi lãng mạn như là hạng mục tầng quan sát để ngắm cảnh từ trên cao của chính tác giả phương án vừa nêu. Đương nhiên các thành viên Hội đồng thi tuyển và bản thân các tác giả đều hết sức lưu ý sự hài hòa về phong cách kiến trúc giữa các hạng mục được giữ lại với các hạng mục sẽ được làm thêm; đồng thời cũng hết sức quan tâm đến công năng của các hạng mục sẽ được làm thêm sao cho không quá xa lạ so với công năng của một bảo tàng. Các thành viên Hội đồng thi tuyển cũng ghi nhận những cách thể hiện mang dáng dấp của bảo tàng hiện đại, chẳng hạn như giải pháp xem kho không chỉ là nơi để bảo quản hiện vật mà còn là chỗ để trưng bày hiện vật cho khách vào tham quan. Đặc biệt các thành viên Hội đồng thi tuyển đánh giá rất cao ý tưởng của tác giả nhiều phương án dự thi gắn không gian Bảo tàng Đà Nẵng trong tương lai với tổng thể không gian Quảng trường Thành Điện Hải, từ đó mà đánh giá rất cao ý tưởng kết nối giao thông giữa không gian Bảo tàng Đà Nẵng trong tương lai với Thư viện Tổng hợp thành phố và với không gian trung tâm của Quảng trường Thành Điện Hải. 

*

Từ những tác phẩm dự thi được trao giải cho đến thiết kế hoàn chỉnh và chính thức được phê duyệt còn là một chặng đường dài, rồi từ thiết kế hoàn chỉnh và chính thức được phê duyệt cho đến ngày thực sự động thổ khởi công công trình cũng không phải là một quảng thời gian ngắn, nhưng lãnh đạo thành phố đang rất quyết tâm để rút ngắn các khoảng cách này, bởi sự khởi động của Quảng trường Thành Điện Hải chỉ có thể bắt đầu khi công trình cải tạo, nâng cấp các cơ sở số 42 và số 44 đường Bạch Đằng và số 31 đường Trần Phú để làm Bảo tàng Đà Nẵng được đặt viên đá đầu tiên… 

B.V.T

CÁC TIN KHÁC
Khói biên cương - Lê Quang Trạng (22-10-2019)
Mùa thu - Nguyễn Văn Tám (21-10-2019)
Đợi chờ - Nguyễn Nho Khiêm (17-10-2019)
Tiềm năng, giải pháp phát triển du lịch sông Cu Đê - Huỳnh Thạch Hà (16-10-2019)
Thổi đi từng cơn gió bấc - Nguyễn Nhã Tiên (15-10-2019)
Đã dịu dàng nói lời từ biệt - Đinh Thị Như Thúy (14-10-2019)
Cái phi thời gian và thời gian như phi trong “Trúng số độc đắc” - Bùi Văn Tiếng (13-10-2019)
Lá ngô đồng - Ngân Vịnh (11-10-2019)
Mùa thu khác - Thanh Quế (10-10-2019)
Mỹ thuật Đà Nẵng tiếp nối thế hệ - Hồ Đình Nam Kha (08-10-2019)
Quảng bá tác phẩm - Vấn đề của Đại hội lần thứ IX Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật thành phố - Bùi Văn Tiếng (07-10-2019)
Ký ức Dã quỳ - Trần Nguyên Hạnh (04-10-2019)
Chỉ còn lại mình tôi - Nguyễn Nho Khiêm (03-10-2019)
Ngày vội - Nguyễn Nho Thùy Dương (02-10-2019)
“Phố rêu” - Hồn phố cổ trong tranh họa sĩ Duy Ninh - Vũ Ngọc Giao (01-10-2019)
Đó là thời nào - Thanh Quế (30-09-2019)
Lãng mạn cùng Tây Bắc - Nguyễn Nhã Tiên (27-09-2019)
Khát vọng tận hiến trong tranh Duy Ninh - Nguyễn Thị Anh Đào (26-09-2019)
Trận cảm cúm và sự im lặng (không phải của bầy cừu) - Lê Ngọc Diệp (25-09-2019)
Bồng bềnh mây tím - Lưu Thị Mười (23-09-2019)
Thứ tư, ngày 23/10/2019
Hãy mơ như thể bạn sẽ sống mãi và hãy sống như thể bạn sẽ chết hôm nay.
James Dean

Hướng ngược gió, càng hợp để bay, tôi không sợ ngàn vạn người ngăn cản, chỉ sợ chính bản thân mình đầu hàng.
Khuyết danh

Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn