Cụ Huỳnh Thúc Kháng - Tấm gương cao đẹp của bậc đại trí thức yêu nước, trọn đời vì Tổ quốc, vì nhân dân

Hội thảo là hoạt động thiết thực nhân kỷ niệm 150 năm Ngày sinh cụ Huỳnh Thúc Kháng (1.10.1876 - 1.10.2026), nhằm ôn lại cuộc đời, sự nghiệp và những cống hiến của một nhà yêu nước, nhà trí thức lớn, nhà lãnh đạo có uy tín, đã dành trọn cuộc đời phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân.

Phát biểu tại hội thảo, ông Trịnh Văn Quyết - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, nhấn mạnh di sản cụ Huỳnh Thúc Kháng để lại không chỉ thuộc về lịch sử mà còn chứa đựng những bài học sâu sắc đối với hiện tại và tương lai. Đó là bài học về trí thức chân chính gắn trí tuệ với vận mệnh dân tộc; trí thức chỉ thực sự lớn khi đứng về phía nhân dân. Cùng với đó là bài học về sức mạnh của khối đại đoàn kết, được xây dựng trên nền tảng tin cậy, tôn trọng và đồng thuận vì mục tiêu chung.

Đồng chí Trịnh Văn Quyết - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương phát biểu khai mạc Hội thảo.

Trong bối cảnh Đảng xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục, đào tạo và văn hóa là những lĩnh vực chiến lược, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết khẳng định tinh thần “khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh” của cụ Huỳnh Thúc Kháng tiếp tục gợi mở nhiều vấn đề đối với yêu cầu phát triển con người và đất nước trong kỷ nguyên mới.

Các giá trị được nhấn mạnh từ cuộc đời cụ Huỳnh Thúc Kháng gồm bản lĩnh, khí phách, sự liêm chính và tinh thần phụng sự của người trí thức; phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; trọng dụng nhân tài, quy tụ trí thức; đặt lợi ích quốc gia - dân tộc và hạnh phúc của nhân dân lên trên hết.

Những bài học này cần được tiếp tục nghiên cứu, đúc kết thành các luận cứ và kiến nghị cụ thể, phục vụ việc hoạch định chính sách về xây dựng đội ngũ trí thức và công tác cán bộ hiện nay.

“150 năm đã trôi qua, nhưng tiếng nói vì dân của cụ Huỳnh Thúc Kháng vẫn vang vọng”, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương nói, đồng thời nhấn mạnh việc tôn vinh cụ Huỳnh Thúc Kháng hôm nay là để mỗi cán bộ, đảng viên, trí thức và người Việt Nam soi mình vào tấm gương “không cầu danh vị, không cầu lợi lộc”, từ đó tiếp tục nuôi dưỡng khát vọng học tập, cống hiến, đóng góp trí tuệ và tâm huyết xây dựng quê hương, đất nước.

Nhân dịp này, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh và UBND TP Đà Nẵng tổ chức Lễ công bố phát hành bộ tem bưu chính “Kỷ niệm 150 năm Ngày sinh cụ Huỳnh Thúc Kháng (1876-2026)”.

Ban tổ chức Hội thảo cho biết đã nhận được hơn 40 tham luận của các nhà khoa học, đại diện các ban, bộ, ngành Trung ương và địa phương, các cơ quan nghiên cứu, học viện, trường đại học trên cả nước.

Các tham luận tập trung làm rõ cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng và nhân cách của cụ Huỳnh Thúc Kháng trên nhiều phương diện. Trong đó, các đại biểu khẳng định cụ Huỳnh là một nhân sĩ trí thức tiêu biểu, nhiệt thành dấn thân vì độc lập dân tộc, tự do và hạnh phúc của nhân dân.

Sinh ra trong giai đoạn đất nước có nhiều biến động, cụ Huỳnh Thúc Kháng đỗ đầu khoa thi Hương năm 1900, đỗ Tiến sĩ năm 1904 nhưng từ chối con đường quan trường, lựa chọn dấn thân vào con đường hoạt động yêu nước. Cụ cùng với các chí sĩ Phan Châu Trinh, Trần Quý Cáp khởi xướng phong trào Duy Tân, giương cao ngọn cờ “Khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh”.

Bị thực dân Pháp bắt và đày tại Côn Đảo 13 năm (1908-1921), cụ Huỳnh vẫn giữ vững khí tiết. Sau khi được trả tự do, cụ tham gia hoạt động nghị trường, được bầu làm Viện trưởng Viện Dân biểu Trung Kỳ. Năm 1927, cụ sáng lập Báo Tiếng Dân tại Huế, giữ cương vị Chủ nhiệm kiêm Chủ bút trong 16 năm. Dù chịu sự kiểm duyệt gắt gao của chính quyền thực dân, Tiếng Dân vẫn kiên trì truyền bá tư tưởng yêu nước, nâng cao nhận thức chính trị và phản ánh những vấn đề về dân sinh, dân quyền.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, dù đã ở tuổi 70, cụ Huỳnh Thúc Kháng vẫn tiếp tục cống hiến cho đất nước. Tháng 3.1946, cụ tham gia Chính phủ Liên hiệp kháng chiến với cương vị Bộ trưởng Bộ Nội vụ, góp phần xây dựng nền hành chính mới của nước Việt Nam độc lập.

Cụ cũng được cử làm Hội trưởng Hội Liên hiệp quốc dân Việt Nam (Hội Liên Việt), góp phần tập hợp, đoàn kết các tầng lớp nhân sĩ, trí thức và những người yêu nước. Đặc biệt, trước khi Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Pháp, cụ Huỳnh Thúc Kháng được Người tin tưởng giao quyền Chủ tịch nước. Trong thời gian đảm nhiệm trọng trách, cụ cùng Chính phủ điều hành công việc đối nội, đối ngoại, duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước và xử lý nhiều vấn đề phức tạp của đất nước với phương châm “Dĩ bất biến ứng vạn biến”.

Hội thảo cũng dành sự quan tâm đến việc phát huy di sản của cụ Huỳnh Thúc Kháng trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước hiện nay. Những giá trị về nâng cao dân trí, đổi mới sáng tạo, tinh thần tự chủ, tự lực, tự cường, đại đoàn kết và trách nhiệm phụng sự nhân dân được xác định là những bài học có ý nghĩa lâu dài.

M.K