Nghiên cứu bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Phật viện Đồng Dương

Hơn 200 đại biểu, gồm lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương; các cơ quan nghiên cứu; Giáo hội Phật giáo Việt Nam; các chuyên gia, nhà khoa học, sinh viên; tổ chức trong và ngoài nước đã tham dự hội thảo.  

Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi, cho biết, Đà Nẵng hiện nay có 565 di tích đã được xếp hạng, trong đó có 2 di sản văn hóa thế giới, 4 di tích quốc gia đặc biệt và 84 di tích quốc gia. Đây là tiềm năng to lớn nhưng cũng là thách thức trong công tác bảo tồn và phát phát huy hiệu quả vào đời sống văn hóa và phát triển công nghiệp văn hóa hiện nay.

Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi phát biểu khai mạc.

Di tích Phật viện Đồng Dương nằm trên địa phận làng Đồng Dương, nay thuộc xã Đồng Dương, TP. Đà Nẵng - từng là trung tâm Phật giáo tiêu biểu của Vương quốc Champa cổ; đồng thời, là di sản có giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, kiến trúc, tôn giáo và khảo cổ học của Việt Nam và khu vực Đông Nam Á. Trong giai đoạn từ cuối thế kỷ thứ IX đến cuối thế kỷ thứ X, nơi đây không chỉ là trung tâm tôn giáo lớn mà còn là không gian giao thoa văn hóa, tín ngưỡng và nghệ thuật đặc sắc của khu vực.

Tuy nhiên, trải qua thời gian, thiên nhiên và chiến tranh, phần lớn công trình đã bị hủy hoại. Hiện nay chỉ còn lại một phần tường “Tháp Sáng” cùng nền móng và một số hiện vật rời rạc. Thực trạng này đặt ra nhiều trăn trở đối với một di sản từng có vị thế đặc biệt trong lịch sử Phật giáo Champa.

Dù đã được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt từ năm 2016, tuy nhiên, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích vẫn chưa tương xứng với tầm vóc vốn có, chủ yếu dừng lại ở các giải pháp tạm thời, chưa hình thành được định hướng nghiên cứu và bảo tồn tổng thể, dài hạn, bền vững.

Thành phố Đà Nẵng mong muốn nhận được các ý kiến tâm huyết, có giá trị khoa học và thực tiễn cao từ các nhà khoa học, chuyên gia, nhà nghiên cứu, đặc biệt là các đề xuất liên quan đến khảo cổ, bảo tồn kiến trúc, phục dựng không gian di tích, cũng như phát huy giá trị văn hóa - du lịch và kết nối Phật viện Đồng Dương với các không gian văn hóa, lịch sử trong khu vực.

Di tích Phật viện Đồng Dương.

Gần 80 tham luận từ các chuyên gia, nhà nghiên cứu, đại diện các cơ quan Trung ương, các tổ chức khoa học và địa phương tại hội thảo tập trung vào 3 nhóm nội dung chủ đề chính, là những cơ sở khoa học quan trọng để các cơ quan chức năng nghiên cứu, đề xuất các cơ chế, chính sách, quy hoạch và giải pháp nhằm bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di tích Phật viện Đồng Dương gắn với phát triển du lịch văn hóa và phát triển bền vững trong thời gian tới.

Trong đó, nhóm chủ đề thứ nhất, tập trung vào làm rõ nội dung những vấn đề chung Phật giáo Champa và Phật viện Đồng Dương trong lịch sử, trong đó đi sâu nghiên cứu Phật giáo Champa trong tiến trình lịch sử Phật giáo Việt Nam; vị trí, vai trò trong đời sống tôn giáo - xã hội khu vực miền Trung và cả nước; làm rõ mối quan hệ, quá trình giao lưu và ảnh hưởng qua lại giữa Phật giáo Champa với Phật giáo Đại Việt và Phật giáo các quốc gia trong khu vực; nghiên cứu lịch sử hình thành, quá trình phát triển và những đặc trưng tôn giáo, tín ngưỡng của Phật giáo Champa giai đoạn Đồng Dương; làm rõ vị trí, vai trò của Phật giáo Phật viện Đồng Dương trong lịch sử Vương quốc Champa và trong tiến trình lịch sử Phật giáo Việt Nam.

Nhóm chủ đề thứ hai làm rõ về giá trị và vai trò của Phật viện Đồng Dương, trong đó tập trung đánh giá giá trị lịch sử, văn hóa, khảo cổ học và tôn giáo học của di tích Phật viện Đồng Dương; những giá trị kiến trúc, nghệ thuật, kỹ thuật xây dựng và tạo hình của Phật viện Đồng Dương trong tổng thể di sản văn hóa Champa; làm rõ vị trí, vai trò của Phật viện Đồng Dương trong lịch sử Vương quốc Champa.

Nhóm chủ đề thứ ba tập trung vào vấn đề bảo tồn, phát huy giá trị di tích Phật viện Đồng Dương. Đây là một trong những nội dung được các đại biểu tham gia thảo luận và dành khá nhiều sự quan tâm tại hội thảo, thể hiện sự quan tâm, trách nhiệm và tâm huyết đối với công tác gìn giữ, bảo tồn và phát huy những giá trị quý báu của di sản văn hóa dân tộc, đặc biệt là di sản Phật viện Đồng Dương.

Các chuyên gia trên lĩnh vực bảo tồn, trên cơ sở đánh giá hiện trạng di tích đã đề xuất những định hướng và các giải pháp bảo tồn, trùng tu, tôn di tích Phật viện Đồng Dương trên cơ sở khoa học và pháp lý; đề xuất các giải pháp phát huy giá trị của di tích quốc gia đặc biệt Phật viện Đồng Dương gắn với giáo dục truyền thống, phát triển du lịch văn hóa, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và phát triển bền vững.

Trong khuôn khổ hội thảo còn có hoạt động trưng bày ảnh ngoài hội trường, góp phần phản ánh sinh động giá trị và quá trình nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di tích.

M.K