VĂN NGHỆ ĐỜI SỐNG
Xã hội hóa lĩnh vực xuất bản: Nhìn từ thực tế đời sống văn học

Sau một thời gian thực hiện xã hội hóa hoạt động xuất bản, bên cạnh những thành tựu không thể phủ nhận vẫn tồn tại không ít những hệ lụy. Đây như một “bức tranh” nhiều mảng sáng tối tác động đến hoạt động xuất bản cũng như đời sống văn học nước nhà. 
Đằng sau thành công
Sau hơn 15 năm thực hiện chủ trương xã hội hóa hoạt động xuất bản đã có những tác động thúc đẩy hoạt động ngày càng bài bản, chuyên nghiệp hơn.


 Xã hội hoá đã góp phần không nhỏ tạo thêm quyền lợi cho đội ngũ sáng tác, dịch giả, các nhà xuất bản, doanh nghiệp kinh doanh sách và đặc biệt là các độc giả. Việc xã hội hóa đã làm thị trường sách sôi động lên rất nhiều và tác động đến đời sống văn học trong nước. Ở đó, số lượng sách xuất bản hàng năm tăng lên một cách rõ rệt với nội dung phong phú đa dạng. Chất lượng các xuất bản phẩm ngày càng được nâng cao về mặt hình thức, thẩm mỹ, kỹ thuật in ấn đã tiếp cận với công nghệ in tiên tiến, hiện đại trên thế giới… Đã có rất nhiều tác phẩm văn học trong và ngoài nước có giá trị đã được giới thiệu đến độc giả.

Tuy nhiên, xã hội hóa đặc biệt là liên kết xuất bản vẫn tồn tại những hệ lụy, bất cập. Một trong những nguyên nhân mấu chốt đó là việc các nhà xuất bản chưa xác định đúng và thực hiện nghiêm túc vai trò chủ thể của mình. Ở đó, với việc phải chạy theo thị hiếu xuất phát từ nhu cầu giải trí nhất thời đã tạo ra một xu hướng mới trong ngành xuất bản. Trong đó, với mục tiêu lợi nhuận lên hàng đầu của một bộ phận nhà xuất bản đang tạo nên ngày một nhiều những cái gọi là tác phẩm văn chương mang nặng tính câu khách, giải trí rẻ tiền trong đời sống văn học Việt Nam.

Trong khi đó, những tác phẩm có giá trị thực sự, những thể loại văn học phục vụ hữu ích cho công tác nghiên cứu cho việc bổ sung kiến thức và nâng cao dân trí dường như ngày một thưa thớt hơn. Sách văn học xuất bản ngày càng nhiều nhưng để tìm được một cuốn sách hay không phải là điều dễ dàng. Số đầu sách nhiều nhưng lượng bản in lại khá khiêm tốn, một số cuốn sách tiêu thụ được vài nghìn bản được coi là một hiện tượng.

Những chiêu thức PR, quảng cáo, lăng xê rầm rộ thiếu tính trung thực, mang nặng tính câu khách đã đưa đến tình trạng nhiễu lọan trong hoạt động tiếp nhận văn học. Rất nhiều những cuốn sách bán chạy hiện nay là thành quả của việc PR đánh vào sự hiếu kỳ, tò mò của độc giả, của hiệu ứng tâm lý đám đông. 

Ngoài ra, phê bình hàn lâm, phê bình nghiên cứu văn học - một thể loại có ý nghĩa định hướng với tư cách là một ngành khoa học đích thực đang ngày càng thiếu trong đời sống văn học. Và cũng bởi nhằm đáp ứng nhu cầu thị hiếu nhất thời, lẫn lộn giá trị, thậm chí lệch lạc của một bộ phận công chúng tiếp nhận thời kinh tế thị trường, nhiều tác giả đã hướng tác phẩm của mình vào những mảng đề tài dung tục, phi thẩm mỹ, trái với đạo lý và thuần phong mỹ tục, thậm chí là những đề tài nhạy cảm. 

Bất cập liên kết xuất bản

Có thể thấy, một trong những nguyên nhân tạo ra những bất cập trong việc xã hội hóa ngành xuất bản là do một vài đơn vị chưa xác định đúng và thực hiện nghiêm túc vai trò chủ thể của mình trong quá trình liên kết xuất bản. Thậm chí nhiều đơn vị đang bị chi phối, lệ thuộc bởi đối tác liên cũng như thái độ, cung cách làm việc thiếu nghiêm túc, chạy theo lợi nhuận của một số công ty sách tư nhân đã gây ra sự nhiễu loạn cho thị trường sách văn học. Sự lệ thuộc chi phối ở đây cũng do một số nhà xuất bản khi không còn được bao cấp phải tự bươn chải, năng lực sản xuất kinh doanh chưa đáp ứng được yêu cầu thì lợi nhuận từ hoạt động liên kết xuất bản cũng là một nguồn thu quan trọng để đảm bảo kinh phí hoạt động trong bối cảnh vô cùng khó khăn hiện nay. 

TS Nguyễn Anh Vũ- Giám đốc, Tổng biên tập NXB Văn học bày tỏ: “Trong thời gian qua không ít những ấn phẩm thuộc hàng phế phẩm, thậm chí là những sản phẩm văn hóa độc hại vẫn xuất hiện “ngạo nghễ” bên cạnh những tác phẩm văn chương đích thực trên kệ sách. Sự dễ dãi trong khâu biên tập, đọc duyệt bản thảo đã cho ra đời rất nhiều tác phẩm văn chương kém chất lượng ở mảng liên kết sách. Đặc biệt, trong thời gian qua, đã không ít những xuất bản phẩm mắc phải những sai sót nghiêm trọng về chính trị, văn hóa, lịch sử, vi phạm đạo đức, thuần phong mỹ tục… đã được dư luận phát hiện và phê phán”.

Ngoài ra, cũng theo TS Vũ, liên kết xuất bản trong cơ chế thị trường cũng đã mang lại sự mất cân đối trong việc lưu thông sách văn học. Các nhà xuất bản thường chỉ tập trung sản phẩm của mình vào các khu đô thị lớn, đông dân cư, có khả năng tiêu thụ và sức mua lớn. Độc giả yêu thích, đam mê sách văn học ở nông thôn và vùng sâu vùng xa ít có cơ hội được tiếp cận với những sáng tác mới của văn chương đương đại.

Các hình thức bán hàng phi truyền thống vấn khiến các cơ quan chức năng gặp nhiều khó khăn trong việc giám sát, quản lý và điều hành. Vấn nạn sách lậu, sách nối bản, sách giả… của một vài công ty sách tư nhân làm ăn thiếu nghiêm túc, chộp giật, coi thường pháp luật vẫn là một “điểm đen” trong hoạt động liên kết xuất bản trong thời gian qua.

“Vấn nạn này dường như ngày một trắng trợn, ngang nhiên, công khai và thách thức những người làm sách chân chính. Với cơ chế pháp lý như hiện nay, có vẻ như cái ung nhọt này còn gây nhức nhối dài lâu cho hoạt động xuất bản nói chung và thị trường văn học nói riêng”- ông Vũ nói. 

Rõ ràng, xã hội hóa hoạt động xuất bản với mô hình liên kết xuất bản là một xu thế tất yếu để giúp ngành xuất bản Việt Nam phát triển một cách toàn diện, bền vững. Tuy nhiên, để ngăn chặn các lỗ hổng, những hệ lụy tiêu cực không mong muốn thì từ các cấp, các ngành cần có sự chung tay để chủ trương xã hội hóa thực sự là động lực cho sự phát triển toàn diện của ngành xuất bản, đồng thời góp phần quan trọng vào sự phát triển của nền văn học Việt Nam hiện tại và tương lai.         

Minh Quân
(daidoanket.vn)

CÁC TIN KHÁC
Diễn biến thú vị của văn hóa đọc 2019 (31-12-2019)
Bàn tiếp về chữ Quốc ngữ (30-12-2019)
Hội Nhiếp ảnh nghệ thuật Đà Nẵng tổ chức tổng kết hoạt động năm 2019 (27-12-2019)
Con đường viết sách đầy thiếu thốn và gian nan (27-12-2019)
Điện ảnh Việt sôi động hơn nhưng chưa đột phá (26-12-2019)
Phim Việt Tết Canh Tý có gì hấp dẫn? (25-12-2019)
Những phong tục Giáng sinh kỳ lạ trên thế giới (24-12-2019)
Sách hay cho mùa Giáng sinh (23-12-2019)
Nhạc kịch “Lá đỏ” - khúc tráng ca về một thời hoa lửa (22-12-2019)
Hội Âm nhạc thành phố Đà Nẵng tổng kết hoạt động năm 2019 (22-12-2019)
Khủng hoảng phê bình sân khấu chuyên nghiệp (20-12-2019)
Câu chuyện mới cho mỹ thuật đương đại Việt Nam (19-12-2019)
Họa sĩ Lương Xuân Đoàn làm Chủ tịch Hội Mỹ thuật VN nhiệm kỳ 2019 - 2024 (18-12-2019)
Bảo tàng hướng đến cộng đồng (18-12-2019)
Sinh viên Việt Nam giành giải ba cuộc thi âm nhạc quốc tế tại Nga (17-12-2019)
Tạo lối mở cho “sách đặt hàng” (16-12-2019)
Liên hoan múa và bước nhảy tại Đà Nẵng (15-12-2019)
Phục dựng bản giao hưởng dang dở của Beethoven bằng trí tuệ nhân tạo (15-12-2019)
UNESCO công nhận “Thực hành Then” là di sản văn hóa thế giới (13-12-2019)
Sáng tạo nghệ thuật nơi công cộng cũng phải có quy chuẩn (10-12-2019)
Thứ ba, ngày 04/08/2020
Yêu thương và được yêu thương là một khúc nhạc thâm trầm, nghe mãi mà không biết chán.
De Stael

Hãy tha thứ cho những người đã làm bạn bị tổn thương.
Les Brown

Người có tài thấy được điểm mấu chốt, và coi tất cả những thứ khác là dư thừa.
Thomas Carlyle

Hành động có thể không mang tới hạnh phúc, nhưng không có hạnh phúc nào lại thiếu hành động.
William James

Trên đời này chỉ có một thứ mà bất cứ ai cũng không cướp đi được, đó chính là trí tuệ.
Khuyết danh

Người nào dám lãng phí một giờ đồng hồ hãy còn chưa phát hiện ra giá trị của cuộc sống.
Charles Darwin

Sự hào phóng thật sự đối với tương lai là việc đem cho tất cả trong hiện tại.
Albert Camus

Hãy mơ như thể bạn sẽ sống mãi và hãy sống như thể bạn sẽ chết hôm nay.
James Dean

Hướng ngược gió, càng hợp để bay, tôi không sợ ngàn vạn người ngăn cản, chỉ sợ chính bản thân mình đầu hàng.
Khuyết danh

Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0236-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn
- Chịu trách nhiệm nội dung: Phó chủ tịch Nguyễn Nho Khiêm
- Giấy phép số: 479/GP-STTTT của Sở Thông tin và Truyền thông cấp ngày 22/05/2020