GIỚI THIỆU SÁCH
Nhà thơ Trần Lê Khánh: Mộng mơ giữa hai bờ hư thực

Trong làng thơ phương Nam những năm đầu thế kỷ 21, Trần Lê Khánh là một phát hiện thú vị đối với độc giả và đồng nghiệp qua những tập thơ đã xuất bản như “Lục bát múa”, “Dòng sông.

không vội”, “Ngày như chiếc lá” và mới nhất là “Giọt nắng tràn ly”, chân dung thi sĩ Trần Lê Khánh hiện ra với dáng vẻ vừa trầm tư vừa lãng đãng. Nói cách khác, Trần Lê Khánh tự vẽ khuôn mặt mình bằng cái tôi trần gian lặng lẽ và cái tôi hư ảo thoát tục!

Trần Lê Khánh đến với thơ khá muộn. Sau tuổi 40, anh mới tìm đến thi ca, hoặc thi ca mới gõ cửa tâm hồn anh. Đó là ở góc độ quan sát bình thường, còn thơ lắng đọng và thơ tích tụ trong mỗi người mỗi cách khác biệt, rất khó nhận biết. Với trường hợp Trần Lê Khánh thì cứ tạm hiểu thơ đã gọi tố chất thi sĩ của anh bằng âm thanh ngẫu nhiên như có sự an bài của số phận “Buồn ơi cởi áo đêm nay/ Em cài bông tuyết khuy này lạnh run”. Tuy nhiên, nếu đọc thơ Trần Lê Khánh theo tiến trình nhập cuộc sáng tạo của tác giả, thì thơ đã giúp anh thấy được chính mình phía run rủi được mất nhân duyên: “Hạt bụi tìm lại bản năng/ Đi săn cho được chỗ nằm sạch trơn”.

 

Một đặc trưng dễ nhận thấy ở thơ Trần Lê Khánh là anh luôn nén chặt cảm xúc bay bổng bằng cái nhìn lý trí, để câu mông lung và câu hờ hững tạo đà cho câu phát hiện: “Rừng xưa giấu bớt cây/ Sóng khua cơn gió đuổi/ Đêm mùa đông không tuổi/ Dấu lửa chờ bên thông”. Một bài thơ ngắn, câu thơ thứ tư kéo cả ba câu trước vào một niềm riêng xao xuyến, thì không thể nói tác giả không chú trọng kỹ thuật viết!

Thi sĩ Trần Lê Khánh có thao tác làm thơ độc đáo. Anh thường tìm cách kéo hai sự vật hoặc hai hiện tượng rất xa lại gần nhau. Cứ thế, lửa đặt cạnh nước, trắng đặt cạnh đen, hiện thực đặt cạnh tưởng tượng, mặt đất đặt cạnh thiên đường… để từng sự tương tác chuyển hóa thành thơ, để từng cơn va đập chuyển hóa thành thơ. Bài thơ “Dè sẻn” vỏn vẹn hai câu, nhưng lại mở ra nhiều suy tư: “Dòng sông chỉ có một thân/ Mang theo chiều muộn bao lần hả anh”.

Thi sĩ Trần Lê Khánh không hứng thú với những lời thánh thót hay những câu vang vọng. Thơ anh có xu hướng cô đặc lại, như viên sỏi ném xuống mặt hồ ý thức phẳng lặng những xa vắng trùng khơi. Thơ Trần Lê Khánh thực đấy mà hư đấy, gần gũi đấy mà thăm thẳm đấy. Đọc thơ Trần Lê Khánh, không khó hình dung anh đang ngắm chiếc lá la đà cành thấp với màu xanh của bầu trời cao vọi. Thế nhưng, đọc thơ Trần Lê Khánh phải có sự giải mã để có thể tiếp cận đầy đủ giá trị thẩm mỹ mà anh gửi gắm qua từng dòng lơ lửng.

Thử phân tích bài thơ “Vũ trụ” có 4 câu

Trăm năm rồi

Tiếng chuông chiều

Rót không đầy

Gợn gió phiêu phiêu

 

Bài thơ chỉ có 13 chữ, nhưng chia thành hai chủ thể trữ tình cùng đánh cược với trăm năm: Tiếng chuông và ngọn gió! Tiếng chuông có thể trầm mặc, tiếng chuông có thể thảng thốt, nhưng qua một thế kỷ vẫn rót không đầy gợn gió đang hắt hiu thổi qua lòng người. Điệp từ “phiêu phiêu” ám ảnh tâm trí người đọc, và điệp từ “phiêu phiêu” cũng là thứ cảm giác còn lại sau cùng của người đọc, khi tiếng chuông cũng tan, khi ngọn gió cũng bay!

Cái thử thách khắc nghiệt nhất đối với thể loại thơ ngắn là năng lực chữ. Những chữ sáo mòn và những chữ du dương, không thể nào tạo được hiệu ứng thơ ngắn. Thi sĩ Trần Lê Khánh hơn một lần chứng minh anh biết dùng chữ và anh biết say chữ. Trong bước đi của thi pháp, chữ vừa đẩy người ra xa, chữ vừa níu người lại gần, thì không gian thơ ngắn vốn khá chật chội mới đủ mở ra vòm sinh khí khác cho độc giả. Chữ của Trần Lê Khánh không gọt giũa sang trọng và cũng không trang điểm diêm dúa. Trần Lê Khánh thả chữ vào bài thơ đầy ngẫu hứng mà cũng thật chính xác. Bài thơ “Mà thôi” khá tiêu biểu cho kiểu chữ nghiêng ngả của Trần Lê Khánh

“Phố xa lo lót con đường

Hàng cây cúi xuống mà buông lá vàng

Ngọn đèn nghĩ ngợi miên man

Người đi qua phố chẳng màng bước chân”

Chữ “lo lót” nối phố xa với con đường, còn chữ “cúi xuống” lại gieo cho lá vàng một linh hồn băn khoăn. Còn hai dữ liệu “ngọn đèn” và “người đi” cứ nhòa vào nhau, cứ đổ lên nhau vì cảnh vật đã “không màng bước chân”. Sự vật hiện ra trong bài thơ vừa âm thầm tượng hình vừa thanh thoát siêu hình! Kể, mà như không kể! Tả, mà như không tả! Bài thơ “Mà thôi” giấu kín một tiếng thở dài, dùng dằng mơ hồ giữa khoảng lặng có nghĩa và vô nghĩa!

 

Sự thành công của Trần Lê Khánh ở thể loại thơ ngắn, nhờ dung hòa sự tài hoa và sự chiêm nghiệm. Trong sương khói cảm xúc, Trần Lê Khánh biết cách khái quát những ý niệm riêng tư để thuyết phục độc giả khó tính. Phẩm chất ấy, rõ ràng nhất ở… tiêu đề của mỗi bài thơ. Phần lớn những bài thơ ngắn của Trần Lê Khánh, nếu hờ hững với tiêu đề thì sẽ hao hụt ít nhiều. Nói không ngoa, tiêu đề giống như mật khẩu, nắm giữ 50% sức mạnh chinh phục của mỗi bài thơ mà Trần Lê Khánh viết ra.

Phải đặt mình vào bối cảnh tiêu đề “Về nhà”, thì mới thấm thía sự quạnh quẽ của “chiếc bóng” trong bài thơ: “Hoàng hôn/ Người lữ khách/ Đi ngang đời mình/ Chiếc bóng”

Phải thắc mắc như tiêu đề “Nhớ chưa”, thì mới chia sẻ được nỗi hắt hiu của ngọn lửa chuyển mình theo que diêm để tìm đến ngọn nến giữa vỡ òa dâng hiến: “Ngọn lửa/ Men theo que diêm/ Tìm bóng mình/ Trên ngọn nến lung linh.

Phải minh định “Em đi” phía xa mờ như tiêu đề, thì mới xao xác từng tiếng động nhỏ nhoi vẫn cồn cào ký ức: “Gió/ Nhặt tiếng lá rơi/ Muôn đời/ Còn sót lại”.

Phải bước vào cuộc “Yêu” như tiêu đề, thì mới hiểu hết sự hoang vu không chừa cho ai lối thoát nào trước kỷ niệm vùi chôn heo may: “Em/ Quên mùa thu/ Quên chiếc lá bay trong lòng/ Hai mặt hoang vu”.

Cũng như, phải kết nối tiêu đề “Trong lúc em mơ” với bốn câu xô lệch, thì mới cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp u tịch hòa vào mênh mông: “Ngọn đèn dầu/ Ném bóng mình/ Qua cửa sổ/ Cho một vì sao”.

Thơ Trần Lê Khánh không phải là thứ thơ ngâm vịnh. Thơ Trần Lê Khánh không ru ngủ ầu ơ thương nhớ, mà thơ Trần Lê Khánh đánh thức mộng mơ nhân bản. Cụ thể hơn, thơ Trần Lê Khánh chỉ phù hợp với những người dám ngồi một mình để suy tư cùng vài khoảnh khắc rong rêu của định mệnh.

Ở đó, vui buồn không còn đáng rạch ròi, mưa nắng không còn đáng ái ngại, khi nhìn năm tháng mất còn như một “Vở kịch” phiêu bồng: “Em về bước nhẹ như tiên/ Hoàng hôn đỏ mặt trong phiên của mình/ Thuở em đứng đó lung linh/ Tự dưng trái đất lập trình để quay”.

Lê Thiếu Nhơn
(giaoducthoidai.vn)

CÁC SÁCH KHÁC
Cần có một cuộc đối thoại giữa con người và đô thị
Di cảo-hồi ký “Đoàn binh Tây Tiến” của nhà thơ Quang Dũng
“Nơi đầu sóng”- những câu chuyện đầy cảm xúc về biển đảo quê hương
Thế giới có thể kết thúc dịu dàng đến thế nào?
PGS.TS Nguyễn Hồng Vinh - Người truyền lửa đam mê chính luận cho các nhà báo
Màn kịch hay chưa hồi kết ( đọc Người tử tế, tập truyện ngắn của Vũ Đảm, NXB Hội Nhà Văn)
Giamilia - câu chuyện tình đẹp nhất thế giới
'Thời tái chế' - thời con người là nô lệ của đồ vật
Những trang văn giàu cảm hứng lịch sử
Ký ức một thời lửa đạn trong ‘Thơ trên những dặm dài’
Nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển ra mắt sách về bolero
Nhà biên kịch Đoàn Tuấn: “Tôi không thể sống thiếu người đã mất”
Nguyễn Hoàng Mai viết bên rìa thế giới
Tranh cãi về dục vọng quanh mô-típ những người đẹp say ngủ
Nguyễn Dậu- 'Mở hầm' ra 'sông Luộc'
“Năm tháng nhọc nhằn, năm tháng nhớ thương” của Ma Văn Kháng
Trò chơi tình ái sân hận của một geisha và gã lãng du
Ra mắt tập truyện về môi trường Hà Nội
Cuốn sách để đời của một đời văn
Như những hạt nắng mùa hè
Thứ hai, ngày 17/02/2020
Hãy mơ như thể bạn sẽ sống mãi và hãy sống như thể bạn sẽ chết hôm nay.
James Dean

Hướng ngược gió, càng hợp để bay, tôi không sợ ngàn vạn người ngăn cản, chỉ sợ chính bản thân mình đầu hàng.
Khuyết danh

Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn