Hội thảo “Truyện ngắn đương đại Đà Nẵng - Tác giả và tác phẩm”

Quang cảnh hội thảo.

Phát biểu chào mừng, nhà thơ Nguyễn Nho Khiêm, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật thành phố Đà Nẵng, cho rằng truyện ngắn là thể loại có khả năng phản ứng nhanh với đời sống. Từ mạch nguồn văn học Đà Nẵng với nhiều tên tuổi như Nguyễn Văn Xuân, Nguyễn Văn Bổng, Phan Tứ, Nguyên Ngọc, Thu Bồn, Thanh Quế, Thái Bá Lợi, Vĩnh Quyền, Quế Hương, Tiêu Đình, Nguyễn Tam Mỹ, Bùi Tự Lực…, truyện ngắn Đà Nẵng đã chuyển từ những câu chuyện về chiến tranh, quê hương, ký ức lịch sử sang những vấn đề của đời sống cá nhân, tâm lý con người và xã hội hiện đại. Trong bối cảnh thành phố phát triển mạnh mẽ, người viết đứng trước hiện thực đa chiều với những va đập giữa nông thôn và đô thị, truyền thống và hiện đại, ký ức và hiện tại, bản sắc địa phương và toàn cầu hóa. Không gian văn hóa Đà Nẵng được mở rộng cũng đặt việc nhận diện văn học địa phương trong một không gian mới.

Nhà thơ Nguyễn Nho Khiêm, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật thành phố Đà Nẵng phát biểu chào mừng.

Trong phần đề dẫn, nhà văn Lê Đức Thịnh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà văn thành phố Đà Nẵng, cho rằng truyện ngắn Đà Nẵng đang có sự tiếp nối giữa các thế hệ, vừa kế thừa truyền thống văn học xứ Quảng, vừa có những tìm tòi mới về hình thức và kỹ thuật tự sự. Tuy nhiên, vẫn thiếu những tác phẩm tạo dấu ấn vượt khỏi phạm vi địa phương, trong khi lý luận - phê bình còn hạn chế. Sự xuất hiện của AI cũng đặt ra những vấn đề mới về sáng tạo, bản sắc và giá trị tác phẩm. Theo ông, bản lĩnh người cầm bút, cùng với việc tăng cường lý luận - phê bình và các trại sáng tác chuyên đề, là những yếu tố quan trọng để truyện ngắn tiếp tục phát triển.

Nhà văn Lê Đức Thịnh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà văn thành phố Đà Nẵng phát biểu đề dần.

Tại hội thảo, các tham luận tập trung vào nhiều phương diện của truyện ngắn Đà Nẵng đương đại, từ đội ngũ sáng tác, đề tài, thi pháp đến sáng tác của các tác giả nữ, truyện ngắn AI và những trăn trở của người viết trẻ. Đáng chú ý, tham luận của nhà nghiên cứu Hoàng Sĩ Nguyên khảo sát 35 truyện ngắn của 24 tác giả đăng trên 10 số đầu Tạp chí Đất Quảng (bộ mới). Qua khảo sát, ông cho thấy truyện ngắn Đà Nẵng đang từng bước định hình diện mạo riêng trên nền tảng kế thừa truyền thống văn hóa, đồng thời mở rộng phản ánh những vấn đề của đời sống đương đại. Không gian văn hóa địa phương, ký ức cộng đồng và đời sống tinh thần con người là những mạch cảm hứng nổi bật. Từ thế hệ Quế Hương đến những cây bút như Hồ Loan, Lệ Hằng, Vũ Ngọc Giao…, các tham luận ghi nhận sự phong phú trong cách tiếp cận đời sống, nhất là những vấn đề về thân phận, tình yêu, gia đình, ký ức và thế giới nội tâm.

Một vấn đề mới được đặt ra là sự xuất hiện của AI trong sáng tác văn học. Tham luận “Sự ra đời của truyện ngắn AI và nỗi trăn trở của người viết trẻ” của Diệu Phúc đặt ra câu hỏi về ranh giới giữa công nghệ và sáng tạo, đồng thời gợi mở những suy tư về giá trị tác phẩm, bản sắc và trách nhiệm của người viết trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo ngày càng tham gia sâu vào quá trình sáng tác.

Các đại biểu chụp hình tại hội thảo.

Các ý kiến cũng chỉ ra những hạn chế của truyện ngắn Đà Nẵng hiện nay: lực lượng sáng tác khá đông đảo nhưng chưa có nhiều tác phẩm tạo dấu ấn nghệ thuật mạnh mẽ, vượt khỏi phạm vi địa phương; hoạt động lý luận - phê bình chưa tạo được sự phản hồi, đối thoại sâu với sáng tác. Người viết trẻ đồng thời đứng trước những sức ép mới từ đời sống, mạng xã hội và sự thay đổi nhanh chóng của môi trường tiếp nhận văn học.

Từ các trao đổi tại hội thảo, các đại biểu cho rằng cần tiếp tục khuyến khích người viết tìm tòi, thử nghiệm, xây dựng cá tính sáng tạo; đồng thời tăng cường nghiên cứu, lý luận - phê bình và tạo thêm những không gian trao đổi chuyên sâu về truyện ngắn.

Phát biểu kết luận Hội thảo, nhà văn Lê Đức Thịnh cảm ơn các nhà văn, nhà nghiên cứu, nhà thơ và đại biểu đã có những tham luận, ý kiến tâm huyết, góp phần nhận diện diện mạo truyện ngắn Đà Nẵng đương đại. Ông cho rằng, bên cạnh sự tiếp nối truyền thống, truyện ngắn hiện nay đang mở rộng phạm vi đề tài, cách tiếp cận và phương thức thể hiện; đội ngũ sáng tác kế cận cũng đang có nhiều tín hiệu đáng ghi nhận. Thời gian tới, cần tiếp tục khuyến khích người viết tìm tòi, xây dựng cá tính sáng tạo, đồng thời tăng cường lý luận - phê bình để tạo thêm những cuộc đối thoại chuyên sâu, góp phần đưa truyện ngắn Đà Nẵng phát triển và có thêm những tác phẩm tạo dấu ấn.

Hội thảo “Truyện ngắn đương đại Đà Nẵng - Tác giả và tác phẩm” góp phần nhìn lại một chặng đường sáng tác, đồng thời mở ra những trao đổi về hướng vận động của truyện ngắn trong bối cảnh mới. Từ những câu chuyện mang dấu ấn Đà Nẵng, các nhà văn được kỳ vọng tiếp tục đi sâu vào những vấn đề có ý nghĩa phổ quát của con người hôm nay, qua đó góp phần khẳng định tiếng nói của văn học Đà Nẵng trong dòng chảy văn học Việt Nam đương đại.

T.T