Tìm giải pháp bảo tồn di sản văn hóa dân gian miền núi phía Tây Đà Nẵng trong bối cảnh phát triển mới

Đông đảo các Nhà khoa học, hội viên tham dự hội thảo.

Tham dự có bà Nguyễn Thị Hội An, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố; nhà thơ Nguyễn Nho Khiêm, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật thành phố; bà Phạm Thị Điểm, Trưởng phòng Khoa giáo, Văn hóa - Văn nghệ Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Đà Nẵng; ông Lê Duy Quang, Phó Chủ tịch UBND xã Trà Linh; ông Ngô Tấn Lạc, Phó Chủ tịch UBND xã Trà Tập; ông Trần Ngọc Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã La Ê ê; Chủ tịch các Hội chuyên ngành; các nhà nghiên cứu, nhà khoa học, văn nghệ sĩ, hội viên Hội Văn nghệ dân gian và những người làm công tác văn hóa.

NNC Đinh Thị Trang, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian và NNC Trần Văn An, Phó Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian thành phố đồng chủ trì Hội thảo.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, nhà thơ Nguyễn Nho Khiêm, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật thành phố cho rằng miền núi phía Tây là bộ phận quan trọng trong cấu trúc văn hóa của thành phố mới, tạo nên sự giao thoa giữa biển và đại ngàn, giữa đô thị và làng bản. Việc bảo tồn di sản trước hết phải bảo tồn chủ thể của di sản, để các giá trị văn hóa tiếp tục được trao truyền và phát huy trong đời sống đương đại. Ông nhấn mạnh, phát huy di sản cần gắn với đời sống và sinh kế của người dân, qua đó biến những giá trị văn hóa truyền thống thành nguồn lực cho phát triển bền vững.

Nhà thơ Nguyễn Nho Khiêm, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật thành phố phát biểu tại hội thảo.

Trong phần đề dẫn, NNC Đinh Thị Trang, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian thành phố cho rằng sau hợp nhất với tỉnh Quảng Nam, không gian phát triển của Đà Nẵng được mở rộng, tạo nên một diện mạo văn hóa đa dạng hơn. 

Sau hai tháng phát động, Ban Tổ chức nhận được hơn 30 tham luận, tiếp cận di sản từ nhiều góc độ lịch sử, văn hóa, xã hội, sinh thái và phát triển. Qua các nghiên cứu cho thấy, di sản miền núi phía Tây được hình thành trong mối quan hệ lâu đời giữa con người với cộng đồng, cảnh quan, sinh kế và không gian văn hóa.

NNC Đinh Thị Trang, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian thành phố phát biểu đề dẫn.

Nội dung Hội thảo tập trung vào bốn nhóm vấn đề chính: nhận diện và làm rõ giá trị đặc trưng của di sản; đánh giá thực trạng biến đổi của không gian văn hóa, môi trường thực hành và quá trình trao truyền; đề xuất giải pháp bảo vệ nghệ nhân, phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng và truyền dạy cho thế hệ trẻ; đồng thời tìm kiếm những mô hình phát huy di sản gắn với giáo dục, du lịch cộng đồng, sinh kế, công nghiệp văn hóa và chuyển đổi số theo hướng bền vững.

Đặc biệt, Hội thảo đặt vấn đề bảo tồn di sản không chỉ là giữ gìn hình thức, mà phải bảo vệ không gian thực hành, chủ thể cộng đồng, ý nghĩa văn hóa và cơ chế trao truyền. Trong đó, nghệ nhân, già làng và người có uy tín giữ vai trò quan trọng trong việc sưu tầm, phục dựng, truyền dạy và đưa di sản vào đời sống đương đại.

Ông Lê Duy Quang, Phó Chủ tịch UBND xã Trà Linh phát biểu.

Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi về những khó khăn trong công tác văn hóa ở khu vực miền núi, như thiếu nhân lực chuyên trách, nguồn lực đầu tư còn hạn chế, thiếu không gian tổ chức các hoạt động văn hóa và việc đưa nội dung văn hóa địa phương vào trường học chưa được quan tâm đúng mức. Bên cạnh đó, đời sống kinh tế của đồng bào còn nhiều khó khăn, một số hủ tục vẫn tồn tại, ảnh hưởng đến việc gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa tích cực. Nhiều ý kiến đề xuất tăng cường quảng bá văn hóa địa phương, phát triển du lịch cộng đồng gắn với sinh kế; quan tâm đội ngũ nghệ nhân và tổ chức các lớp truyền dạy dân ca, nghệ thuật truyền thống...; duy trì, phục hồi các lễ hội truyền thống, lễ hội trống chiêng; từng bước xây dựng các làng văn hóa gắn với du lịch. Qua đó, vừa tạo thêm cơ hội phát triển kinh tế - xã hội, vừa nâng cao ý thức của cộng đồng trong gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống.

Phát biểu kết luận, NNC Trần Văn An ghi nhận, đánh giá cao chất lượng các tham luận và ý kiến trao đổi tại Hội thảo; cho rằng các nghiên cứu đã góp thêm những tư liệu, góc nhìn đa dạng về lịch sử, văn hóa, cảnh quan và đời sống của các cộng đồng cư dân miền núi phía Tây. Đây là cơ sở quan trọng để tiếp tục nhận diện đầy đủ hơn giá trị di sản, đồng thời gợi mở những hướng nghiên cứu chuyên sâu trong thời gian tới. Ban Tổ chức kỳ vọng kết quả Hội thảo sẽ được tiếp tục lan tỏa, kết nối với các hoạt động nghiên cứu, sáng tác và thực tiễn văn hóa, góp phần làm phong phú diện mạo văn hóa của Đà Nẵng trong giai đoạn phát triển mới.

NNC Trần Văn An phát biểu kết luận Hội thảo.

Các đại biểu chụp hình tại Hội thảo.

Hội thảo gợi mở hướng tiếp cận mới trong phát triển văn hóa của thành phố, trong đó bảo tồn di sản cần gắn với cộng đồng, sinh thái và sinh kế, qua đó biến các giá trị văn hóa truyền thống thành nguồn lực góp phần củng cố bản sắc và phát triển bền vững miền núi phía Tây Đà Nẵng.

T. T