Từ những dấu yêu
Những âm thanh đầu tiên, những sắc màu đầu tiên của cuộc đời đến với tôi qua khung cửa ấy, từ bậc thềm ấy. Cũng từ khung cửa ấy, bậc thềm ấy, tôi bắt đầu mơ về những chuyến đi.
Nắng mai đẻ trứng gà trên vách, tôi năm tháng tuổi đưa tay chụp bắt. Tiếng chim líu lo ngoài vườn khiến tôi đang khóc cũng nín bặt để lắng nghe. Mẹ chống cánh cửa cho nắng tràn vào căn buồng nhỏ, còn tôi thì bi bô cười nói với những bàn tay lá xôn xao ngoài sân.
Lớn thêm chút nữa, tôi bò quanh chiếc giường tre ngày xưa anh hai từng bò, rồi vịn cửa sổ tập đứng dậy. Tôi nhún nhảy trên chân bà, thích thú nhìn chú mèo con giỡn nắng ngoài hiên, vẫy tay reo lên khi thấy bóng mẹ từ đồng trở về. Tôi tập giả tiếng gà chiếp chiếp, tiếng lợn ụt ịt, tiếng chó gâu gâu. Tôi chỉ tay vào lá ổi, bông bụt, bông mướp để phân biệt màu xanh, màu đỏ, màu vàng...
Năm tôi hai tuổi rưỡi, ba mẹ dời nhà. Nền cũ để lại, khu vườn đầy tiếng chim để lại, nhưng khung cửa sổ ấy thì được mang theo. Tôi vẫn ngồi bên khung cửa nhìn ba xắt thuốc Bắc cho bà con trong làng, chờ mẹ đi chợ về, đợi anh hai chặt vỏ xoài làm cối xay với lời dặn nghiêm nghị: “Ngồi yên đó mới được cho chơi!”. Anh dặn vậy vì đã có lần anh chặt mía, tôi chạy lon ton lại gần rồi bị cán rựa văng trúng, ngất xỉu ngay bên hè.
Rồi khu vườn nhà mới cũng đầy tiếng chim. Ổi, xoài, chanh, mít… mùa nào thức nấy. Những buổi trưa hè, gió từ vườn thổi vào mát rượi, ru tôi chìm vào những câu chuyện cổ tích giữa ban ngày.
Em gái, rồi em trai lần lượt ra đời. Tôi ôm em trên chiếc giường tre đặt cạnh cửa sổ ấy cho mẹ hái rau, giặt giũ, nấu cơm. Tôi chỉ cho em mây bay ngoài kia, cánh hoa mào gà rung rinh trước sân. Tôi hát ru em lời ầu ơ ngọng nghịu, rằng con mèo con chó có lông, rằng gió mùa thu chị ru em ngủ. Khi em tôi ngủ rồi, tôi lại đưa mắt nhìn đàn chim bay về phía chân trời tít tắp, mà suy tư rằng không biết nơi ấy có gì lạ, có gì vui.
Chị em tôi thường trải đồ chơi kín cả hiên nhà để chơi đồ hàng. Đó là trò vui nhất của lũ trẻ quê tôi ngày ấy. Những xoong nồi, bát đũa bé tí bằng nhựa khiến chúng tôi sung sướng như được làm người lớn thật sự. Hễ chơi là cả đám trẻ con trong xóm kéo đến đông như hội. Tiếng mua bán, nấu nướng, chào mời rộn rã cả một góc sân. Đứa nào cũng giắt tiền lá mít nơi lưng quần, hí hửng làm người lớn. Chơi xong, hiên nhà lại được quét sạch bóng để mẹ ngồi sàng gạo. Và cũng từ nơi ấy, tôi học bài học đầu tiên về sự ngăn nắp, khoa học khi được giao nhiệm vụ nhặt thóc cho mẹ.
Hiên nhà, chỉ nhắc đến hai từ ấy thôi, tim tôi đã rung lên những nhịp yêu thương. Đó là nơi tôi ngồi đuổi gà buổi trưa mùa phơi lúa, thấy con gà nào chạy đến nong lúa là cầm chiếc dép liệng cho một cái trúng ngay cẳng, kêu quang quác. Là nơi mấy anh em tôi thi nhau nhặt đậu phộng, ai nhặt nhiều nhất khỏi phải nấu cơm tối. Ấy cũng là nơi tôi trải cái nong ra rồi lăn vào đó học bài làm bài, nghe tiếng reng reng ngoài đường cái là chạy ngay lên đầu hè lấy mấy cục nhôm, sắt vụn lượm được đem đổi cà rem, những cây cà rem của tháng ngày nghèo khó chỉ toàn đá với nước đường lại làm tôi thèm thuồng đến thế. Hiên nhà còn là nơi tôi dạy em gái chơi chi chi chành chành, chơi ô ăn quan, chơi tập tầm vông tay không tay có, rồi nhảy lò cò. Là nơi tôi bắc ghế ngồi nhổ tóc sâu cho mẹ, nghe mẹ kể chuyện thời con gái bằng giọng vừa tự hào vừa thoảng chút tiếc nuối xa xăm. Và cũng là nơi tôi quạt nồi than sưởi ấm cho nội trong chiều đông cuối cùng của bà.
Hiên nhà cũng là nơi đặt chậu cá cảnh của em trai tôi. Em mê tít những chú cá bé xíu bơi loăng quăng trong chiếc chậu nhỏ mà anh hai tôi lấy xi măng thừa trộn cát đúc cho. Chiếc chậu nhỏ, thêm mấy cục đá đặt giữa, vài mảnh san hô, ít viên bi, đôi ba cọng rong nhặt từ sông, dăm bảy cánh bèo hoa dâu. Cả thiên đường của em tôi đấy. Có lần, em chơi cá quên cả giờ học, mẹ tôi giận quá đập bể cả chậu cá. Em gào khóc đến sưng cả mắt. Thương em, tôi đâm giận mẹ. Giờ thì mọi chuyện đã xa xôi quá rồi, em trai tôi cũng không còn nữa. Nhưng mỗi lần trở về, nhìn vào góc hiên ấy, tôi lại như thấy em tôi đang lúi húi cho cá ăn, mắt sáng lên hồn nhiên, em gọi tôi hí hửng: “Chị ba, con cá mẹ đẻ một đàn cá con luôn. Chị thấy cu có giỏi không?”.
Bao nhiêu là thương mến đã đến và ở lại lòng tôi như thế, mặc cho dòng đời cuộn chảy, mặc cho tôi của bây giờ có đôi lúc bị cuốn vào những vòng xoáy khốc liệt. Từ khung cửa sổ nhìn trời nhìn mây, tôi biết dệt cho mình những thảm ước mơ, để tôi ngồi lên tấm thảm ấy mà bay đến những chân trời rộng mở. Nhưng, dù có bay đến đâu, tôi vẫn mãi hoài không xa hiên nhà với ắp đầy kỷ niệm ấu thơ cùng những bài học làm người đầu tiên. Để khi mỏi mệt trên đường thiên lý, là tôi có thể chạy ngay đến, ngả đầu vào vòng tay trìu mến kia mà tìm lại tin yêu.
Nên tôi bỗng lo sợ mơ hồ, khi chỉ rất ít cánh tay học trò giơ lên sau câu hỏi của tôi: “Nhà em nào có hiên nhà và cửa sổ?”.
N.T.T.T
