Trên tầng cao nhìn xuống

Đã cuối chiều. Từ tầng hai mươi của một khu chung cư đang xây giữa Đà Nẵng, Quý nhìn xuống. Những mái bằng, mái nhọn, mái vòm, chỗ mái lợp ngói đỏ, chỗ lợp tôn xanh… chen chúc bên nhau, những con đường dài, ngắn như những sợi chỉ khổng lồ, trên đó xe cộ nối nhau thành từng dòng. Quý đang đu người ngoài lan can, một tay giữ sợi dây bảo hộ, tay kia cầm chiếc ru-lô sơn nước. Mảng tường trước mặt còn loang lổ những vệt sơn trắng xám. Gió trên cao thổi mạnh làm chiếc áo bạc màu phập phồng sau lưng.

Quý đã làm công việc này hơn chín năm rồi. Mười tám tuổi bắt đầu leo giàn giáo. Hai mươi tuổi quen với những tầng cao. Hai mươi bảy tuổi, nhìn xuống từ tầng ba mươi, đôi khi thấy thành phố vẫn còn làm mình hơi chóng mặt. Nhưng chiều nay, thứ khiến Quý thấy chênh chao không phải độ cao mà là một người: ông Dư.

Quý không biết giờ này ông Dư đang ở đâu, giữa cái thành phố rộng lớn chằng chịt đường ngang đường dọc kia, và ông đã tìm được người cháu nội lưu lạc bao nhiêu năm chưa? Quý kéo sợi dây an toàn chặt thêm một chút, và bỗng nhiên cậu nhớ tới dáng người nhỏ thó của ông Dư ngồi trước cửa phòng trọ mỗi chiều - cái dáng người già ngồi im, hai bàn tay đặt lên đầu gối như thể không chờ ai, nhưng đôi mắt thì đầy u hoài đang trông về phía trời xa.

Quý còn nhớ mình gặp ông Dư vào một buổi chiều cuối mùa hè. Khi ấy Quý vừa chuyển đến căn phòng trọ tại cuối con hẻm nằm ở xóm ngoại ô thành phố này. Căn phòng chật, nóng và có một ô cửa nhỏ nhìn ra bãi đất đầy cỏ dại, song giá thuê rẻ nên những người ít tiền như Quý mới ở nổi. Ông Dư ở căn phòng sát bên, hình như đến trước Quý vài ngày. Trông ông chẳng có đồ đạc gì ngoài một chiếc túi vải màu nâu, đôi ba bộ quần áo, cái ấm nhôm cũ và một chiếc điện thoại nút bấm. Ngày đầu tiên gặp nhau, Quý đang dắt cái xe máy cà tàng ra khỏi nhà thì thấy ông Dư ngồi trên chiếc ghế nhựa trước cửa. Ông hỏi như là để làm quen:

- Cháu đi làm hả?

- Dạ.

- Làm gì?

- Dạ, sơn nhà.

Ông nhìn bộ quần áo dính đầy sơn của Quý tỏ ra như đã hiểu nhưng vẫn hỏi:

- Có phải leo lên cao không? Quý cười:

- Dạ, cũng có khi đến hai hoặc ba chục tầng.

- Trời, cao dữ! - Ông Dư tròn mắt - Không sợ hả?

- Dạ, cháu quen rồi! - Quý cười rồi đi.

Hai người chỉ nói với nhau có vậy, rồi sáng sáng, Quý đi làm sớm giữa lúc ông Dư còn ngủ. Cuối chiều lúc Quý về, trên người đầy bụi sơn, thì thấy ông Dư đã ngồi trước cửa, nhưng hai người gặp nhau chẳng được bao lâu. Tuy vậy, cứ mỗi ngày một chút, Quý bắt đầu quen với sự có mặt của ông, quen với tiếng ho khan phía phòng bên, tiếng dép lê ông kéo lệt xệt ra sân, quen với tiếng ông hỏi vọng sang:

- Quý về đó à?

- Dạ, cháu   về   rồi! Có hôm Quý đáp rồi hỏi thêm đôi câu,

cũng có bữa mệt quá chỉ dạ một tiếng rồi đi tắm, còn ông thì chẳng hỏi thêm.

Một tối, Quý về muộn, khi cậu dựng xe trước cửa thì thấy ông Dư đang ngồi trên chiếc ghế nhựa ở hàng hiên, phía trước là chai rượu trắng. Thấy Quý, ông già vui vẻ:

- Đã ăn gì chưa? Ngồi xuống đây uống với bác một ly!

- Dạ, cháu ăn với bạn ngoài phố rồi! Thợ xa nhà như bọn cháu, chiều chiều việc xong, tấp vào tiệm cơm nào đó làm một phần là xong bác à!

- Thì ta đây cũng vậy, dưới quê lên, hàng ngày, cứ đến trưa hay chiều cũng tìm cái quán nào đó ăn qua quít cho xong! - Ông Dư nói rồi nhắc lại - Uống rượu được không, nếu ăn rồi thì làm với bác một ly!

Tất nhiên Quý không thể từ chối. Tối hôm ấy, bên chai rượu trắng cùng ít đậu phụng rang, một già một trẻ đã ngồi với nhau hơn tiếng đồng hồ.

- Bác thuê ở đây lâu chưa?

Ông Dư không trả lời ngay khi nghe Quý hỏi. Ông nhấp một ngụm rượu, lát sau hít một cái dường như để đầu lưỡi bớt cay rồi mới đáp:

- Cũng gần đây thôi, trước cháu mấy bữa!

- Dạ, ra vậy! - Quý nhìn ông già nói, rồi không giấu được tò mò nên hỏi thêm - Bác à, già rồi, sao phải đi thuê phòng trọ để ở một mình như vậy hả bác? Thế quê bác ở đâu?

- Bác ở tận trong Bồng Sơn ra đây tìm đứa cháu.

- Tìm cháu? Cháu của bác hả?

- Ừ, cháu của bác, cháu ruột, gọi là ông nội, năm nay thằng nhỏ cũng đã lên mười rồi!

Ông Dư nói, rồi thấy Quý tỏ ra quan tâm nên chẳng giấu giếm mà kể hết lý do rời quê. Thì ra, ông già có một người con trai duy nhất tên Khâm. Khâm hơn Quý mười tuổi. Ngày Khâm còn sống, anh ta sống cùng cha lo chuyện ruộng vườn, lúc nông nhàn thì đi kiếm việc làm thêm kể cả việc đi hái dừa thuê. Năm 26 tuổi Khâm cưới vợ. Nhà nghèo, được cái, vợ chồng đều cố làm ăn và hai người đã có một đứa con trai tên Tường. Nhưng rồi khi con lên năm tuổi thì Khâm mất. Ông Dư đau buồn lắm, đã vậy, sau đám tang con vài năm, trong nhà xảy ra nhiều chuyện. Cô con dâu vốn đã không hòa thuận với mấy người bà con bên chồng, nên sau một trận cãi vã, đã quyết định đưa con lên thành phố kiếm sống. Ông Dư lúc ấy cố cản nhưng không được. Dù vậy, ông cứ nghĩ vài tháng, cùng lắm một năm, cô con dâu thể nào rồi cũng sẽ mang đứa cháu trở về, ai dè đợi hoài không thấy. Người bảo họ vào Nha Trang. Người nói lên Buôn Ma Thuột. Kẻ bảo đã chuyển ra Đà Nẵng. Thôi thì đủ chỗ. Biết mình chẳng khác kẻ mò kim đáy biển, nhưng hai năm nay, khi giá đất lên, bán bớt nửa khu vườn được một số tiền kha khá, ông Dư bèn mang gửi ngân hàng, để rồi thỉnh thoảng, lại rút ra một ít làm lộ phí, lên đường tìm cháu. Mỗi chuyến ông đi chừng mươi lăm ngày hoặc hai mươi ngày, có khi nhiều hơn. Tìm hú họa. Đi tìm mà không biết nơi cụ thể, đi chán lại về. Về ở nhà không yên lại đi.

Quý nghe xong, hỏi:

- Bác đi một mình hoài vậy không mệt sao?

- Mệt chớ! - Ông Dư nói sau tiếng thở dài - Nhưng không đi, ở nhà lòng cứ canh cánh. Bác đã già rồi, có đứa cháu mà không biết nó ở đâu để giúp nó thì buồn vô cùng!

Không những kể, ông Dư còn mang ra một tấm ảnh trong đó có hình của hai vợ chồng trẻ cùng một đứa nhỏ, rồi giải thích đó là ảnh con trai, con dâu và cháu nội mình. Ông bảo, hàng ngày đi dạo trên đường, tới đâu, ông cũng mang tấm ảnh ra dọ hỏi, nhưng đáng tiếc là không ai biết, dù vậy, theo ông, không chừng trời còn thương mình…

Sau đêm ngồi uống mấy ly rượu bên hiên, Quý bắt đầu để ý đến ông Dư nhiều hơn. Buổi sáng trước khi đi làm, cậu thường nhìn sang, nếu thấy ông già đang loay hoay với cái ấm nước hay lui hui sửa soạn thứ gì đó thì cậu hỏi đôi câu. Cũng có lần chiều đi làm về, sau khi ăn cơm, Quý mua sinh tố cho mình sẵn tiện mua luôn cho ông một ly. Ông già cảm động, nói, để trả tiền lại, nhưng Quý bảo, khi nào bác tìm được cháu nội thì trả. Thế là ông Dư cười:

- Tìm được thì hay biết bao nhiêu!

Quý ít khi kể chuyện nhà mình, nhưng có một đêm, hai người ngồi tránh mưa trước hiên, ông Dư bỗng hỏi:

- Ba má cháu ở đâu?

- Dạ, ba cháu mất rồi, chỉ còn má thôi. Nhưng má đi lấy chồng.

- Có anh em không?

- Dạ, có hai đứa em con đời sau - Trả lời nhưng thấy ông Dư im lặng, Quý nói tiếp - Má khổ lắm, vì cha dượng cháu hay uống rượu. Muốn giúp má nên cháu đi làm sớm.

- Không học tiếp à?

- Dạ, học cũng được. Nhưng nhà thiếu tiền.

Ông Dư thở dài:

- Nghề sơn nhà, suốt ngày bám vào các bức tường cực lắm!

- Cực nhưng được cái hàng ngày cũng có đồng ra đồng vào.

- Leo cao vậy có sợ không?

- Dạ, hồi đầu cũng sợ nhưng sau

- Người ta quen với cái gì cũng được - Ông Dư lắc đầu rồi nói như dặn dò - Nhưng phải cẩn thận, đừng quen với chuyện coi thường tính mạng mình.

- Dạ, cảm ơn bác! - Quý cười - Bác nói giống ông nội cháu lúc còn sống quá. Hồi cháu mới vào nghề sơn nước, ông nội cũng dặn dò như vậy.

Có một chuyện khá xúc động, đó là tối nọ đi làm về, Quý để đôi giày lao động có một chiếc đế đã bong bên thềm. Nào ngờ sáng hôm sau, khi Quý thức dậy, đôi giày đã được dán lại. Quý cầm lên, thấy ông Dư đang ngồi uống trà liền hỏi, có phải bác làm giúp không. Ông Dư nghe, liền trả lời tỉnh bơ:

- Không. Chắc nó tự lành.

- Bác cứ nói! - Quý cười trước cách trả lời khá hóm hỉnh của ông già và cảm ơn, rồi vặn hỏi - Mà bác tìm keo ở đâu để dán giúp cháu hay vậy?

- Xin của cô chủ nhà trọ - Ông Dư nheo mắt, tỏ ra mình còn nhanh nhẹn - Tứ hải giai huynh đệ mà!

Một bữa khác, đi làm về, Quý thấy vai trái hơi bị đau nên đứng bên hiên dang hai tay đưa lên, hạ xuống để tập. Ông Dư thấy vậy liền hỏi han, bảo cậu vào phòng, rồi lấy hộp cao con hổ bóp cho. Trong lúc xoa bóp, ông già dặn dò:

- Thanh niên bây giờ bia rượu nhiều quá, chú mày nên để ý tránh bớt!

- Dạ, cháu cũng ít uống, với lại cũng phải để dành tiền giúp mẹ!

- Tốt, còn nữa, làm cái nghề leo cao để sơn nhà phải luôn để tâm, dây nhợ an toàn phải thường xuyên kiểm tra.

Không tiền bạc, không máu mủ, chỉ mấy lời dặn dò nhưng Quý nghe ấm bụng vô cùng. Quý thấy ông Dư thân thiết như một người ông trong nhà. Cậu dự định, cuối tuần, sẽ lấy xe máy chở ông đi dạo vài vòng và mời ông già ăn một món nào đó.

Nhưng rồi một chiều, Quý đi làm về thì thấy căn phòng ông Dư khóa cửa, chỉ có chiếc ghế nhựa vẫn còn trước hiên. Quý đứng nhìn một lúc, phát hiện trên cửa có mảnh giấy, trong đó ghi: “Quý à, bác đã trả phòng và đi nơi khác để tìm cháu nội. Cháu ở lại nhớ giữ sức khỏe. Mới gặp nhưng không hiểu sao bác thấy quý cháu quá! Đứa cháu nội của bác sau này lớn lên mà được như cháu thì hay biết mấy!”.

Chỉ có vậy nhưng Quý đứng rất lâu, đọc đi đọc lại và thấy mắt mình cay cay. Cũng từ ấy, mỗi khi ra đường Quý cố tìm xem có thấy ông Dư xuất hiện ở đâu không, nhưng không gặp.

Chiều nay, cùng anh em trong đội sơn của công ty đang sơn mặt tiền của một khu chung cư, từ trên cao nhìn xuống, thấy bên dưới dòng người xe đi lại tấp nập, Quý lại nhớ đến dáng dấp, giọng nói của ông Dư. Liệu giữa đám đông kia, có ông Dư không? Nếu đã tìm thấy đứa cháu rồi, chắc ông vui lắm. Còn nếu chưa... Quý không dám nghĩ tiếp. Cậu lại cúi xuống chiếc thùng sơn. Mùi sơn nồng lên trong gió. Ở tầng dưới, một người thợ khác gọi với lên:

- Quý! Cẩn thận dây! Gió bắt lớn rồi đó!

- OK, biết rồi! - Quý đáp rồi ngẩng đầu nhìn lên. Trên kia, bầu trời cuối chiều đang đổi màu. Một vệt nắng yếu ớt trải xuống những mái nhà phía xa. Gió trên tầng cao bất chợt thổi mạnh hơn và Quý đưa tay siết lại sợi dây an toàn cho chặt thêm rồi tiếp tục sơn nốt phần sơn còn lại…

H.N.T